Araştırmacılar, “her konuda kendine güvenmek” ile “belirli bir karardan emin olmak” arasındaki farkı netleştiriyor. Michigan ve Cornell üniversitelerinin öncülüğünde yürütülen çalışma, kişinin kendine her konuda duyduğu aşırı güven eğilimini, yanlış iddialara inanmaya karşı savunmasızlıkla ilişkilendiriyor.
Kendine güvenmek, yanlış bilginin fark edilmesine yardımcı olabilir mi yoksa aksine engeller mi? Önceki çalışmalarda, kısmen belirli bir yargıya duyulan güven ile kişinin genel olarak kendi yeteneklerine duyduğu güveni birbirinden ayrılmadığı için zıt sonuçlara ulaşıldı. PNAS Nexus dergisinde yayınlanan yeni çalışmada araştırmacılar, Lucid adlı çevrim içi platform üzerinden 503 Amerikalı ile bir anket gerçekleştirdi. Her katılımcıdan haber başlıklarının doğruluğunu değerlendirmesi ve bu belirli yargılarına ne kadar güvendiklerini derecelendirmesi istendi. Ayrıca katılımcılar, bulanık görsellerdeki nesneleri ayırt etmelerinin ve ardından tahminlerine olan güvenlerini derecelendirmelerinin istendiği “Genel Aşırı Güven Görevi” adlı psikolojik bir testi tamamladı.
Gerçekte ise bu görselleri analiz etmek imkansızdı; doğru tahminlerin tamamı tesadüften ibaret olacaktı. Dolayısıyla, görselleri tanımlama yeteneklerine yüksek güven duyanların, muhtemelen genel bir kişilik özelliği olan aşırı güven temelinde hareket ettikleri varsayıldı.
Belirli konularda değil, genel özgüven başarısız çıktı
Makale yazarları, haber başlıklarıyla ilgili belirli yargılarına yüksek güven duyan kişilerin, gerçek başlıkları sahte olanlardan ayırt etmede genellikle ortalamadan daha iyi olduğunu buldu. Öte yandan, genel aşırı özgüven düzeyi yüksek kişiler ise gerçek başlıkları sahte olanlardan ayırmada daha başarısızdı.
Araştırmacılara göre, belirli yargılara duyulan güven iyi bir ayırt etme yeteneğine işaret ederken, kişinin kendi yargılarına duyduğu genel güven söz konusu yeteneğe işaret etmiyor.
Kaynak: PNAS Nexus