Dünyada konuşulan dillerin sayısı azaldı 

Araştırmacılar, tarihin en yüksek dil çeşitliliğine M.Ö. 1.000 ile M.S. 1.000 yılları arasında ulaşıldığını ve o dönemden bu yana küresel dil sayısında sert bir düşüş yaşandığını ortaya koydu.

Pankreas kanserine aşı  

En yüksek ölüm riski bulunduran kanser türlerinden pankreas kanserinin önlenmesi için Johns Hopkins Üniversitesi araştırmacıları yeni bir aşı geliştirdi.  

Hastalar kemoterapi sonrası mobil cihazları kullanmakta zorlanıyor

Kemoterapi sonrası kanserden kurtulan hastaların yüzde 70’i odak, hafıza, görüş ve el becerilerini etkileyen uzun süreli bilişsel bozulmalar yaşadıklarını bildiriyor.

Chatbot’lar ruh sağlığını daha da bozabilir 

Yeni bir çalışma yapay zeka sohbet robotlarının günlük kullanımının bireylerin ruh sağlığını kötüye sürüklediğini öne sürüyor. Çalışmaya göre sohbet robotları profesyonel yardım almayı ertelerken güvence ihtiyacından doğan teknoloji bağımlılığını da artırıyor.  

Haftanın Öne Çıkanları

Kırmızı süperdev Betelgeuse’un yoldaşı görüntülendi

Betelgeuse, gökbilimcilerin Şili'deki Çok Büyük Teleskop'u (VLT) kullanarak yaptığı gözlemler sonucunda sanılanın aksine yalnız olmadığını kanıtladı.

Türk matematikçi 140 yıllık matematik problemini sarstı

Matematikçi Levent Alpöge, 140 yıllık Jacobian varsayımını çürüten basit bir karşı örnek bularak matematikte yapay zekanın keşif gücünü yeniden gündeme taşıdı.

75 yaşındaki dokuyu 31 yaşa döndüren enzim 

Colorado Üniversitesinden araştırmacıların da yer aldığı bir ekip, yaşlanmayla ilişkili inatçı bir protein hasarını tersine çevirebilen enzim geliştirdiklerini öne sürdü. 

OpenAI’a dava: ChatGPT’nin tavsiyesiyle tedavi olmadı, hastalığı ağırlaştı

ABD'de bir kişi, ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI'ın geliştirdiği sohbet robotu ChatGPT'yi, rahatsızlığı hayati tehlike oluşturan bir boyuta gelmeden önce kendisini tedavi almaktan caydırmakla suçlayarak firmadan davacı oldu.

En Son Haberler

Proteinleri kullanarak yaraların iyileşmesini sağlayan “akıllı sargı” 

Imperial College London araştırmacıları, vücudun doku onarımında görev alan proteinleri kullanarak ihtiyaç duyulduğu zaman ve yaranın olduğu yere ileten bir “akıllı sargı” geliştirdi. Yapılan çalışmada, akıllı sargının fare derisindeki yaraların iyileşmesini hızlandırdığı ve insan derisi üzerinde yapılan deneylerde de etkili olduğu bildirildi.  

Maymunlar da geometri çözüyor

Carnegie Mellon Üniversitesi Psikoloji ve Sinirbilim Enstitüsü tarafından yürütülen yeni bir çalışma, maymunların tıpkı insanlar gibi iki boyutlu geometrik şekilleri eşleştirebildiğini yapılan deneylerle ortaya koydu.

Kendi kendini onarabilen tekstil ürünü geliştirildi

Çin Bilimler Akademisinden araştırmacılar, canlı mantar hücrelerinden kendi kendini onarabilen, çevreye uyum sağlayabilen ve biyolojik olarak programlanabilen yeni nesil bir kumaş geliştirdi. 

Akıllı yüzükle kan değerleri takip edilebilir

San Diego California Üniversitesi bünyesinde yürütülen yeni bir çalışmayla günlük yaşama entegre olabilen ve birden fazla biyokimyasal değeri parmak teri sayesinde ölçebilen biyokimyasal akıllı yüzük icat edildi.

Bilim insanları hakkındaki çocuk kitapları motivasyon düşürüyor

Araştırmacılar, bilim insanları hakkındaki çocuk kitaplarının motivasyon kaybına yol açtığını ve toplumsal stereotipleri yanlış şekillendirdiğini öne sürüyor.

Kırmızı süperdev Betelgeuse’un yoldaşı görüntülendi

Betelgeuse, gökbilimcilerin Şili'deki Çok Büyük Teleskop'u (VLT) kullanarak yaptığı gözlemler sonucunda sanılanın aksine yalnız olmadığını kanıtladı.

En Çok Okunanlar

Pankreas kanserine aşı  

En yüksek ölüm riski bulunduran kanser türlerinden pankreas kanserinin önlenmesi için Johns Hopkins Üniversitesi araştırmacıları yeni bir aşı geliştirdi.  

Türkiye’de ilk: Anne karnındaki bebeğe 6,5 saatlik ameliyat

Hacettepe Üniversitesinde Türkiye'de ilk kez anne karnındaki 26 haftalık bebeğin omuriliğindeki doğumsal açıklık 6,5 saat süren fetoskopik ameliyatla başarıyla onarıldı.

“Ben de bilim gazetecisi olmak istiyorum” 

Bilim gazeteciliği, dışarıdan bakıldığında yeni keşifleri anlatan, uzay haberleri yazan ya da laboratuvarları gezen keyifli bir meslek gibi görünebilir. Oysa işin en önemli kısmı haber yapmaktan ziyade, doğru soruyu sorabilmek, bilimle bilim olmayanı ayırt edebilmek. Üstelik bunu, bilgi kirliliğinin çok üst düzeyde olduğu bu çağda yapabilmek oldukça güç. 

Chatbot’lar ruh sağlığını daha da bozabilir 

Yeni bir çalışma yapay zeka sohbet robotlarının günlük kullanımının bireylerin ruh sağlığını kötüye sürüklediğini öne sürüyor. Çalışmaya göre sohbet robotları profesyonel yardım almayı ertelerken güvence ihtiyacından doğan teknoloji bağımlılığını da artırıyor.  

75 yaşındaki dokuyu 31 yaşa döndüren enzim 

Colorado Üniversitesinden araştırmacıların da yer aldığı bir ekip, yaşlanmayla ilişkili inatçı bir protein hasarını tersine çevirebilen enzim geliştirdiklerini öne sürdü. 

Editörden

“Ben de bilim gazetecisi olmak istiyorum” 

Bilim gazeteciliği, dışarıdan bakıldığında yeni keşifleri anlatan, uzay haberleri yazan ya da laboratuvarları gezen keyifli bir meslek gibi görünebilir. Oysa işin en önemli kısmı haber yapmaktan ziyade, doğru soruyu sorabilmek, bilimle bilim olmayanı ayırt edebilmek. Üstelik bunu, bilgi kirliliğinin çok üst düzeyde olduğu bu çağda yapabilmek oldukça güç. 

Kendimizden dünyaya: Bilinç nerede yaşar?

Descartes düşünceyi bedenden ayırdı, fenomenoloji ise bilincin dünyaya her zaman bir bedenle açıldığını hatırlattı. Peki, bedeni denklemden çıkardığımızda geriye hala düşünebilen bir “ben” kalır mı?

Düşünmeyi de kaybedersek? 

Yazmak; insanların en eski çağlardan bu yana sürdürdüğü büyük bir eylem. “Eylem” diyorum çünkü yazmak, yalnızca kelimeleri yan yana dizmek değil; aslında düşünmektir bir bakıma. Tartmaktır, kararsız kalmaktır bazen. Bir cümleyi silip yeniden kurmaktır. Kendini anlamaya çalışmaktır.

Dil mi düşünceden düşünce mi dilden?

Konuşma yetisini kaybeden insanlar akıl yürütmeye devam edebiliyor. Peki bu gerçekten düşüncenin dilden bağımsız olduğu anlamına gelebilir mi?

Keşfedildi ama anlatmak gerek

Interpreta’nın ilk yazısında bilimin yalnızca laboratuvarlarda üretilen bilgilerden ibaret olmadığını, o bilginin topluma nasıl ulaştığının da en az kendisi kadar önemli olduğunu konuşmuştuk. Çünkü bilim, insanlar onu anlayabildiği, sorgulayabildiği ve gündelik hayatıyla ilişkilendirebildiği ölçüde gerçek anlamda toplumsal bir değer üretebiliyor.

Kısa Bilim

Editör'ün Seçtikleri

A kan grubunda kardiyovasküler ölüm riski daha düşük olabilir  

Osaka Metropolitan Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Dr. Masafumi Kurajoh öncülüğünde yürütülen çalışmaya göre kan grubu “A” olan hastaların kardiyovasküler ölüm riskinin daha düşük olduğu belirlendi. 

Artemis Tapınağı yakınında bin 200 yıllık ikiz bebek mezarı 

Bizans dönemine tarihlenen bir mezarda kalıntıları bulunan iki bebek, doğumda hayatını kaybetmiş olabilir. 

Aşırı mutluluk nedeniyle acillik oldu 

"Mutluluktan ölebilirim" deyiminin tıbben mümkün olabildiğini gösteren yeni bir vaka çalışmasına göre, kızının evliliğine sevinen bir kadına “mutlu kalp sendromu” tanısı kondu. 

Evrenin süpernova fısıltısına ilk güçlü işaret

Super-Kamiokande’nin yaklaşık 5 bin günlük verisinde görülen nötrino fazlalığı, milyarlarca yıllık yıldız patlamalarının ortak izini taşıyor olabilir.