Zürih Üniversitesi Profesör Simon Townsend’in liderliğinde yürütülen çalışma, keçilerin insan sesini ipucu olarak kullanıp saklı nesneleri bulabildiğini öne sürüyor. Daha önce sadece köpeklerde olduğu düşünülen bu yeteneğin, hayvanların evcilleşme süreciyle ilişkili olabileceği söyleniyor.
Deney İngiltere’deki Buttercups Sanctuary for Goats isimli keçi barınağında toplam 36 yetişkin keçi üzerinde yapıldı. Üçü motivasyon nedeniyle, üçü pilot koşulda (deneyin prova aşamasında) test edildiği için ve biri deneyci hatası nedeniyle toplam yedi denek tam katılımdan çıkarıldı. Barınak ziyaretçilere açıktı; hayvanlara yaş ve durumlarına göre yem, sınırsız ot ve su sağlandı. Ayrıca tüm keçiler daha önce davranışsal araştırmalarda denek olarak deneyim kazanmışlardı ve insan etkileşimine oldukça alışkınlardı. Barınağın ziyarete açık olması deney için olumlu bir koşul çünkü keçiler bu şartlarda insan seslerine alışık hale geliyor.
Bariyerlerin ardında deney
Deney alanının içine, alanın her iki tarafına eşit uzaklıkta büyük bir ahşap bariyer yerleştirildi. Ahşap bariyerin her iki ucuna iki adet kırmızı kova yerleştirildi. Kovaların birine ödül olarak her denemede bir parça çiğ makarna konuldu. Deney, ödül odaklı konuşma, konuşma yok ve ödül odaklı olmayan konuşma olarak 3 farklı deneysel koşul etrafında gerçekleştirildi. Keçilerin alana alışabilmesi için deney öncesinde test alanının içinden geçirildi. Böylece düzeneği keşfedebildi ve alana tamamen alıştı.
Tüm denekler için önce ödül odaklı konuşma koşulu, ardından konuşma yok ve daha sonra ödül odaklı olmayan konuşma koşulları sırasıyla uygulandı. Ödül odaklı konuşma durumunda araştırmacı bariyerin arkasındaki kovalardan birine ödül olarak makarna yerleştirdi ve yüzünü ödülün bulunduğu kovaya çevirerek Almanca: “Ja guck mal, ja guck mal da, das ist ja fein!” (Şuraya bak, bu çok güzel!) dedi. Bu cümle bir kaç defa tekrar edildikten sonra keçi serbest bırakıldı ve iki kovadan birini seçmesi beklendi. Keçi ödülün olduğu kovaya 1,5 metreden fazla yaklaşırsa yiyeceği aldı, yaklaşmadıysa ödül verilmedi.
Konuşma yok koşulu, keçilerin yiyecek olan kovayı bulmak için koku almak gibi sesle ilgili olmayan ipuçlarını kullanıp kullanmadıklarını belirlemek içindi. Bu koşulda, diğerlerinde olduğu gibi bütün şartlar aynıydı. Tek fark deneycinin tamamen sessiz olmasıydı.
Ödül olmayan konuşma koşulunda da keçilerin yiyecek arayışlarında sesin yönünü gerçekten kullanıp kullanmadıklarına odaklanıldı. Ödül odaklı konuşmada olduğu gibi deneyci konuşmaya devam etti ancak bu sefer kovaya doğru değil başka yöne doğru konuştu. Böylece sesin yiyecek olan kovaya yönelik herhangi bir yönlendirme ipucu taşımadığı koşulla deney sonlandırıldı.
Ödül odaklı konuşma koşulunda daha başarılı oldular
Deneyin sonuçlarına göre keçiler ödül odaklı konuşma koşulunda yüzde 60, konuşma yok koşulunda yüzde 47 ve ödül odaklı olmayan konuşma koşulunda yüzde 49 oranında başarı gösterdi. Keçilerin, sesin yönlendirici olduğu durumda daha iyi performans gösterdiği görüldü. Yani araştırmacılara göre keçiler, insanların konuştuğu yönü anlayıp yiyecekleri bulabiliyorlar. Araştırmacılara göre bu davranış, en eski evcil hayvanlardan olan keçilerin insanlarla birlikte yaşarken geliştirdiği bir yetenek olabilir. Bu yeteneğin her keçide görülmemesi ise bireysel farklılıkları dayanıyor.
Kaynak: Royal Society Open Science