İzmir Ekonomi Üniversitesi mekatronik ve yazılım mühendisliği öğrencileri, geri dönüşüm süreçlerini daha hızlı ve verimli hale getirmek amacıyla yapay zeka destekli bir atık ayrıştırma robotu geliştirdi. Yaklaşık bir yıl süren çalışmanın ardından ortaya çıkan robot plastik, metal, cam ve kağıt gibi farklı atık türlerini insan müdahalesine ihtiyaç duymadan tanıyıp otomatik olarak ayrıştırabiliyor. Projede yazılım mühendisliği öğrencileri yapay zeka algoritmalarını geliştirirken, mekatronik mühendisliği öğrencileri robot kolu, kamera sistemleri ve kavrama mekanizmaları üzerinde çalıştı.
Robotun çalışma mantığı, insanların bir nesneyi görüp tanıdıktan sonra onu eline almasına benziyor. Sistemin üzerinde bulunan renkli kamera, atığın görüntüsünü alırken aynı zamanda derinlik algılama özelliği sayesinde nesnenin uzaklığını, yüksekliğini ve üç boyutlu şeklini belirliyor. Bu bilgiler sayesinde robot, atığın tam olarak nerede bulunduğunu ve nasıl tutulması gerektiğini belirleyebiliyor.
Atıkların tepsiti de yapay zeka sayesinde yapılıyor. Yapay zeka, daha önce binlerce farklı plastik, metal, cam ve kağıt atık örneğiyle eğitildiği için gördüğü nesnenin hangi malzemeden üretildiğini tespit ediyor. Yapay zekanın doğru sonuç verebilmesi için öğrenciler kampüs içerisinden topladıkları gerçek atıkları tek tek etiketleyerek sisteme öğretti. Her yeni örnek, algoritmanın farklı şekil, renk ve boyutlardaki atıkları daha doğru tanımasını sağladı.
Robot, atığı hesaplayarak kavrıyor
Atığın türü belirlendikten sonra bu kez robotun kavrama sistemi çalışmaya başlıyor. Yazılım, nesnenin hangi noktasından tutulursa düşmeyeceğini ve hangi açıyla yaklaşılması gerektiğini hesaplıyor. Robot kolu da bu hesaplamalara göre hareket ederek atığı güvenli şekilde kavrıyor ve ait olduğu geri dönüşüm kutusuna bırakıyor. Bu süreçte görüntü işleme, derinlik verisi ve yapay zeka algoritmaları aynı anda çalışarak tamamen otomatik bir ayrıştırma işlemi gerçekleştiriyor.
Geliştirilen sistem yaklaşık her 1-2 saniyede bir atığı ayırabiliyor. Bu sayede geri dönüşüm tesislerinde ayrıştırma hızının artırılması, iş gücü ihtiyacının azaltılması ve insan kaynaklı hataların en aza indirilmesi hedefleniyor.
TÜBİTAK desteğiyle geliştirilen ve tüm testleri başarıyla geçen robotun, ilerleyen dönemde belediyelerin atık ayrıştırma tesisleri ve entegre geri dönüşüm merkezlerinde kullanılarak sürdürülebilir atık yönetimine önemli katkı sunması amaçlanıyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı