İstanbul Üniversitesinde yürütülen araştırmada, Samanyolu Galaksisi’nin milyarlarca yıl önce birleşerek bünyesine kattığı 4 yeni cüce galaksi kalıntısı ile 1 parçalanmış küresel küme kalıntısı keşfedildi.
Araştırmada Avrupa Uzay Ajansının Gaia uydusundan elde edilen yıldızların konum ve hareket verileri ile SDSS-V teleskobunun topladığı tayfsal veriler bir araya getirildi. Yaklaşık 1 milyon 400 bin yıldızın verisi, makine öğrenmesi ve yapay zeka algoritmalarıyla analiz edildi.
Araştırmacılar yalnızca yıldızların uzaydaki hareketlerini değil, aynı zamanda kimyasal yapılarını da inceledi. Çünkü aynı galakside oluşan yıldızlar benzer element oranlarına sahip oluyor. Demir, magnezyum ve diğer elementlerin oluşturduğu bu ortak yapı, yıldızların adeta bir kimyasal parmak izi taşımasını sağlıyor.
Araştırmacılar, yıldızların hareketleri ile bu kimyasal parmak izlerini birlikte değerlendirerek bugün Samanyolu’nun farklı bölgelerine dağılmış olsalar bile aynı kökenden gelen yıldız gruplarını yeniden eşleştirmeyi başardı.
Bu analizler sonucunda daha önce bilinmeyen 4 yeni cüce galaksi kalıntısı ve 1 parçalanmış küresel küme kalıntısı tespit edildi. Yeni keşifler, araştırmacıların isimlerinin baş harflerinden oluşturulan FO1, FO2, FO3, FO4 ve FO5 adlarıyla bilim literatürüne girdi.
Cüce galaksi nedir?
Cüce galaksiler, milyonlarca ile birkaç milyar arasında yıldız barındıran küçük galaksiler olarak tanımlanıyor. Samanyolu gibi dev galaksilerin çevresinde dolanan bu yapılar, zamanla güçlü kütle çekiminin etkisiyle parçalanarak ana galaksinin içine karışabiliyor. Geriye ise gökyüzüne dağılmış yıldız toplulukları kalıyor.
Araştırmacılara göre keşfedilen yeni yapılar da milyarlarca yıl önce Samanyolu tarafından yutulan bu küçük galaksilerin geride bıraktığı izlerden oluşuyor.
Yeni gözlem verileriyle bu yapıların yaşı, kütlesi ve Samanyolu ile ne zaman birleştiği daha ayrıntılı şekilde belirlenebilecek. Çalışmanın, yalnızca Samanyolu’nun geçmişini değil, evrendeki büyük galaksilerin nasıl oluşup büyüdüğünü anlamaya yönelik geliştirilen bilimsel modellere de önemli katkı sağlaması hedefleniyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı