Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Euclid uzay teleskobuyla çalışan araştırmacılar, evrenin ilk dönemlerinden 31 yeni kuasar tespit etti. Bu nesnelerden ikisi, evren sadece 670 milyon yaşındayken ışık saçıyor ve şimdiye dek gözlenen en eski kuasarlar olarak kayda geçti.
Kuasarlar, bir galaksinin merkezindeki süperkütleli kara deliğe çok büyük miktarda madde akarken ortaya çıkan aşırı parlak çekirdeklere deniyor. Kara deliğe doğru spiral çizen bu madde yoğun enerji açığa çıkarıyor ve galaksinin merkezi, kimi zaman tüm galaksiden yüzlerce hatta binlerce kat daha parlak hale gelir.
İki yeni rekor
Euclid’in keşfettiği 31 kuasar arasında özellikle iki nesne dikkat çekiyor: EUCL J172902.75+641018.1 ve EUCL J125308.55+705432.3’ün kırmızıya kaymaları sırasıyla 7.77 ve 7.69 olarak ölçülüyor. Kırmızıya kayma, bir nesnenin ne kadar uzak olduğunu ve onun ışığını evrenin ne kadar erken bir döneminden aldığımızı gösteren temel ölçülerden biri. Bu değerler, söz konusu kuasarların 13 milyar ışık yılından daha uzak olduğunu ve evrenin ilk 670 milyon yılı içinde parladığını gösteriyor.
Yeni keşif içinde 12 kuasarın kırmızıya kayması 7 ya da üzerinde. Bu aralık, evrenin ilk 770 milyon yılına karşılık geliyor. ESA ekibine göre bulgular, bu kadar erken döneme ait bilinen kuasar sayısını bir yılda iki kattan fazla artırıyor. Daha önce kırmızıya kayması 7’nin üzerinde olan ilk yaklaşık 10 kuasarı bulmak gökbilimcilerin on yıldan uzun zamanını almıştı.
Bu kuasarlar aynı zamanda kozmik tarihin “yeniden iyonlaşma dönemi” denen kritik evresine ışık tutuyor. Bu dönem, evrenin soğuk ve karanlık halden daha sıcak, daha enerjik ve iyonize hale geçtiği büyük dönüşüm evresi olarak görülüyor. Yani Euclid’in bulduğu kuasarlar yalnızca uzak cisimler değil; erken evrenin fiziksel koşullarını anlamak için birer zaman makinesi işlevi görüyor.
Bu 31 kuasar, Euclid’in Geniş Alan Taraması verilerinden elde edildi. Görevin tamamlanmasıyla teleskop gökyüzünün üçte birinden fazlasını taramış olacak. Bu da çok daha fazla antik kuasarın bulunabileceği anlamına geliyor. Önümüzdeki yıllarda Euclid, yalnızca karanlık evrenin bileşimini ve büyük ölçekli yapısını değil, erken evrende ilk kara deliklerin ve galaksilerin nasıl ortaya çıktığını da daha net göstermeye aday görünüyor.
Kaynak: Astronomy and Astrophysics