Araştırmacılar, Orta Doğu kökenli marangoz karınca türü Camponotus fellah’ı inceledi. Sonuçlara göre, yaralı karıncalara müdahale eden işçiler özel bir sağlık grubuna ait değil. Bakımı, yavru büyütme aşamasından yiyecek arama aşamasına geçiş sürecinde olan işçi karıncalar üstleniyor. Yuva içinde gerçekleştirilen bakım sürecinde işçiler, karşılaştıkları yaralı karıncaların yaralarını temizleyerek enfeksiyon riskini azaltıyor. Makale, Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayınlandı.
Karıncaların bakım davranışlarını incelemek için altı farklı koloni analiz edildi. Her kolonide yaklaşık 110 işçi karınca, toplam 660 karınca takip edildi. Karıncaların hareketleri, bilgisayar destekli otomatik takip sistemiyle kaydedildi. Sistem, her karıncanın konumunu, diğer bireylerle temaslarını ve yaralı karıncalara yaptığı müdahaleleri inceliyor. Veriler sayesinde araştırmacılar, hangi işçilerin bakım sürecinde yer aldığını ve bu davranışın koloni içinde nasıl oluştuğunu belirliyor.
Araştırma, kolonideki görev dağılımının işçi karıncaların deneyimleriyle bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor. Deneyimi daha az olan işçiler genellikle yuva içinde kalarak yavruların bakımıyla ilgileniyor. Zamanla farklı görevler üstlenen işçiler, yiyecek arama gibi dış görevlerde yer almaya başlıyor. Yaralı karıncaların bakımını yapan karıncalar ise bu iki görev arasındaki geçiş döneminde bulunan işçilerden oluşuyor. Bu geçiş süreci, bir işçi karıncanın yaşamında yaklaşık 20 gün süren aşamayı kapsıyor.
Araştırmaya göre, bu karıncaların bakım görevini üstlenmesinin nedeni özel bir eğitim almaları değil, koloni içindeki görev geçiş döneminde bulunmalarıdır. Bu dönemdeki işçiler hem yuva içindeki hem de dışındaki faaliyetlerle temas hâlinde oluyor. Daha fazla karıncayla karşılaştıklarından kaynaklı yaralı karıncaları fark etme ve bakım yapma olasılıkları artıyor.
Karıncalar ağır yaralanmaları ampute ediyor
Karıncalar, ağır yaralanmalarda uzuv kesme (amputasyon) yöntemi uyguluyor. Eğer bir yuva arkadaşının bacağı ciddi şekilde yaralanıyorsa, bakıcı karıncalar bu uzvu çeneleriyle ısırarak tamamen koparıyor. Bu işlemden sonra açık kalan yara bölgesi, ağız yoluyla salgılanan ve antibiyotik işlevi gören antimikrobiyal maddelerle temizleniyor.
Araştırmaya göre, bu cerrahi müdahale, karıncalar için enfeksiyonu önlemeye yönelik bir savunma yöntemi görevi görüyor. Karıncalar, enfeksiyonun bacağın diğer bölgelerine ve vücuda yayılmasını beklemeden, ciddi şekilde hasar gören uzvu kesiyor. Bu davranış, yaralı işçinin hayatta kalma ihtimalini artırıyor.
Bulgulara göre, genelde bakım davranışları rastgele gerçekleşmiyor. Bakıcı karıncalar, daha önce aynı yuva içinde karşılaştıkları, temas ettikleri veya temizlik yaptığı karıncalara daha çok yardım ediyor. Bu durum, bakım sürecinde sosyal ilişkilerin ve geçmiş temasların etkili olduğunu gösteriyor.