Çorum’un Kargı ilçesinde öğrenim gören Kargı Çok Programlı Anadolu Lisesi öğrencileri, orman yangınlarına karşı OYES adında bir proje geliştirdi. Orman Yangınlarını Erken Önleme Sistemi (OYES) adı verilen proje, yangınları alevler ortaya çıktıktan sonra tespit etmek yerine, yangına neden olabilecek çevresel koşulları önceden belirlemeyi amaçlıyor.
2025 yılında çıkan 3 bin 224 orman yangının bin 12 tanesinin nedeni bilinmiyor. Araştırmalara göre bitkiler yeterli suya sahip olduklarında daha canlı ve yoğun yeşil tonlara sahip oluyor. Ancak sıcaklıkların yükselmesi, yağışların azalması ve nem oranının düşmesiyle birlikte bitkiler kuruma belirtileri göstermeye başlıyor. Bu süreçte yaprakların renklerinde insan gözüyle her zaman kolay fark edilemeyen değişimler meydana geliyor. OYES, bu değişimleri algılayabilen sensörler ve görüntü analiz sistemi sayesinde bitki örtüsündeki farklılıkları takip ederek olası riskleri belirlemeye çalışıyor.
Sistemde elde edilen veriler elektronik kontrol ünitesine aktarılıyor. Burada sıcaklık, nem ve bitki örtüsünün renk değişimleri birlikte değerlendirilerek risk analizi yapılıyor. Oluşturulan algoritma, belirlenen eşik değerlerin aşılması durumunda bölgenin yangın açısından tehlikeli hale geldiğini tespit ediyor. Yangın riskinin kritik seviyeye yaklaşması halinde sistem alarm veriyor ve riskli bölgenin konum bilgisini ilgili merkezlere iletiyor. Böylece ekiplerin yangın çıkmadan önce gerekli önlemleri alabilmesi, gerekli durumlarda bölgeyi kontrol etmesi ve olası bir felaketin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Projede görev alan öğrenciler, sistemi özellikle ulaşılması zor ormanlık alanlarda kullanılabilecek şekilde tasarladı. Güneş enerjisinden yararlanabilecek şekilde planlanan sistemin kendi enerjisini üretebilmesi ve uzun süre bakım gerektirmeden çalışabilmesi hedefleniyor.
Geri dönüştürebilir malzemeler kullanıldı
Projenin yapımında aynı zamanda duş hortumları, ısıtıcı ayakları ve arızalı elektronik cihazlardan sökülen parçalar gibi geri dönüştürülebilir atık materyaller kullanıldı.
Uzmanlara göre orman yangınlarının büyük bölümü sıcak hava, düşük nem ve kurumuş bitki örtüsünün bir araya gelmesiyle daha hızlı yayılıyor. OYES projesi de tam olarak bu noktaya odaklanarak yangının ortaya çıkmasına zemin hazırlayan koşulları önceden belirlemeyi hedefliyor. Öğrenciler ve danışman öğretmenleri, sistemin ilerleyen süreçte daha gelişmiş sensörler ve yapay zeka destekli analiz yöntemleriyle güçlendirilmesini planlıyor.
Proje ekibi, OYES’in ilgili kurumların desteğiyle geliştirilerek gerçek saha koşullarında test edilmesini ve gelecekte orman yangınlarının önlenmesine katkı sağlayabilecek yerli bir erken uyarı sistemi haline gelmesini hedefliyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı