Türkiye, sağlık teknolojilerinde yeni bir adım atarak özellikle kan kanserinde iyileşme sağlayan CAR-T hücre tedavisini, Sağlık Bakanlığı ve TÜSEB koordinasyonunda Ankara Etlik Şehir Hastanesi ile Akdeniz Üniversitesinde hayata geçirdi. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun aktardığına göre, kemoterapiye yanıt vermeyen veya hastalığı nükseden 18 yaş üstü yetişkinler, bağışıklık hücrelerinin laboratuvar ortamında genetik olarak yeniden programlanması yöntemiyle tedavi edilmeye başlandı. Yaklaşık 12 günlük bir üretim süreci gerektiren “akıllı hücre” yönteminde, yüksek maliyetli yurt dışı tedavilere alternatif oluşturmak ve Türkiye’nin biyoteknoloji alanındaki dışa bağımlılığını azaltmak amacıyla klinik çalışmaların ardından uygulamaya geçildi.
Kan kanserlerinin tedavisinde kullanılan ve bir süredir klinik çalışmaları devam eden CAR-T hücre tedavisinin Türkiye’de uygulanmaya başladığını aktaran Memişoğlu, Türkiye’nin sağlık ve biyoteknoloji alanında önemli bir eşiği aştığını belirterek, bu tedavinin artık yerli imkanlarla hastalara sunulabildiğini söyledi.
Memişoğlu TÜSEB bünyesinde kurulan Hücre ve Gen Tedavileri Üretim ve Klinik Uygulama Merkezi’nin HÜGEM Ankara’daki Etlik Şehir Hastanesi çatısı altında faaliyet gösterdiğine işaret ederek, tedavinin 10 hastada uygulandığını, şu ana kadar birçoğundan olumlu dönüş alındığını ve başka laboratuvarlarda da uygulamanın başlanacağını iletti. Bir hastanın tetkiklerinde hastalığın tamamen kaybolduğu ve takibinin devam ettiği açıklandı.
CAR-T tedavisi nedir?
CAR T- hücre tedavisi, hastanın kendi bağışıklık sistemini kullanarak kanserle savaşan bir immünoterapi türü. Bu yöntemi diğer tedavilerden ayıran en temel özellik, vücudun enfekte ve hastalıklı hücreleri yok eden birincil savunma mekanizması T hücrelerinin bizzat hastanın kendisinden alınarak üretilmesi. Özellikle çok ileri evre kanserli bazı kişilerde hastalığı tamamen ortadan kaldırabilen hücre tedavisi, sağladığı iyileşme etkisinin genellikle uzun süreli olmasıyla biliniyor.
İlk olarak 2017 yılında Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından çocuklardaki akut lenfoblastik lösemi tedavisi için onaylanan yöntem, günümüzde lenfoma ve multipl miyelom gibi kan kanseri türlerinde de yaygın olarak kullanılıyor.
“Akıllı hücre”lere dönüştürülecek
Merkez ve Hematoloji Kliniği ve Kemik İliği Transplantasyon Ünitesi Sorumlu Hekimi Doç. Dr. Ahmet Kürşad Güneş, CAR-T tedavisiyle hastanın kendi T hücrelerinin laboratuvar ortamında genetik olarak değiştirilerek kanser hücrelerini yok edecek “akıllı hücrelere” dönüştürüldüğünü belirtti. Bu yöntemi hedefe yönelik tedavilerin bir üst basamağı olarak tanımlayan Güneş, hastanın kendi hücrelerinin tümöre özgü programlanarak vücuda geri verildiğini ve bu sayede doğrudan kanserli hücrelerin hedef alındığını aktardı.
Tedavinin şu aşamada özellikle lenfoma, belirli lösemi türleri ve multipl miyelom gibi kan kanserlerinde kullanıldığını ifade eden Güneş, uygulamanın öncelikle 18 yaş ve üzeri yetişkinlerde başladığını belirtti. Kemoterapiye yanıt vermeyen veya kök hücre nakli sonrası hastalığı nükseden kişilerin bu tedavi için en uygun adaylar olduğunu belirten Güneş, elde edilen başarılı sonuçların ardından tedavinin ilerleyen süreçte çocukluk çağı lösemi hastalarına da uygulanmasının hedeflendiğini söyledi.
CAR-T tedavi süreçlerinden bahseden Akıllı hücre tedavisi HÜGEM Merkez Sorumlusu Prof. Dr. Fatma Duygu Özel Demiralp, bu tedavinin uzun soluklu olduğunu, merkeze gelen kan örneğinin kalite kontrolleri yapıldıktan sonra 12 günlük bir üretim aşamasının başladığını belirtti.
Demiralp, bunun kombine bir tedavi olduğunu aktararak, “Bu akıllı hücreler zamanında ve birtakım diğer klinik tedavilerle kombine olarak verildiğinde başarı şansı çok yüksek. Yüzde 80-85’in üzerindeki bu başarıyı elde edebilmemiz için ülkemizde üreterek, bizim klinisyenlerimizle yaklaşık birkaç aylık tedavi sürecinizin planlanması, programlanması, doğru zamanda üretilmesi ve doğru zamanda size geri verilmesi gerekiyor.” şeklinde konuştu.
Kaynak: Anadolu Ajansı