Danimarka’da yürütülen yeni bir çalışma, Vikinglere ait ilk madeni paraların (sikke) büyük bir kısmının, İslam dünyasından gelen ve eritilen gümüş dirhemlerle yapıldığını bildiriyor. Bulgular, İslam coğrafyasıyla Vikingler arasında tahmin edilenden daha fazla ticari ilişki olabileceğini ortaya koyuyor.
Gümüş sikkeler, 2018 yılında Danimarka’nın Jutland Yarımadası’ndaki Ribe kasabası yakınlarında bulunan ve 226 Viking Çağı sikkesinden oluşan Damhus definesini oluşturuyor. Archaeometry dergisinde 5 Haziran’da yayınlanan çalışmaya göre, define M.S. 830 ile 850 yılları arasına tarihleniyor ve şimdiye kadar keşfedilen en eski Viking sikkelerinden bazıları olduğu düşünülüyor.
Sikkelerin bir yüzünde baş Norse tanrısı Wodan veya Odin’i temsil ettiği söylenen bir yüz figürü, diğer yüzünde ise bir geyik tasviri yer alıyor. Sikkelerin üzerindeki figürleri basmak için kullanılan kalıpların eskidikçe benzer kalıplarla değiştirildiği ve böylece tespit edilebilir küçük değişikliklere yol açtığı belirtildi. En az 30 farklı kalıbın kullanıldığı belirlendi.
Arkeologlar, Viking sikkelerin resmi olarak kuruş (penny) olarak adlandırılsa da 9’uncu yüzyılda basılan sikkelerden daha ağır olduğunu da söyledi. Bir penny ile ekmek, içecek ya da basit aletler alınabildiği açıklandı. Ayrıca, bin yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen antik sikkelerin iyi derece korunduğuna dikkat çekildi.
Araştırmacılar, o dönemde büyük bir yerleşim yeri olduğu bilinen Ribe’deki tek bir darphane tarafından bu tür gümüş Viking paralarından yüz binlerce üretildiğini tahmin ediyor.
Viking Çağı’ndan izler
Erken Orta Çağ Danimarka’sı Norse dünyasının merkeziydi ve İskandinavya kıyılarından gelen yağmacılar, Eski Norse dilinde “korsan” gibi bir anlama gelen “vikingr” kelimesinden türeyen Vikingler olarak biliniyordu.
Vikingler, 793 yılında İngiltere’nin Lindisfarne adasındaki Hristiyan rahiplere saldırdı. Bu olay, Norman İşgali’nden sadece birkaç hafta önce, İngiltere’deki Stamford Köprüsü’nde bir Viking ordusunun yenilgiye uğratılmasıyla 1066 yılında sona eren Viking Çağı’nı başlattı.
Çalışmayı yapan arkeologlar, Damhus definesinin, Danimarka’nın I. Harald hükümdarlığı altında birleşmesinden ve Hristiyanlaşmasından 100 yılı aşkın bir süre önce, pagan Norse krallıkları arasında bölündüğü bir dönemden kaldığını söyledi.
Sikkelerden 25’inin X-ışını floresansı ve diğer analitik tekniklerle yapılan incelemesinde, gümüşe karışmış olan eser elementlerin farklı izotopları (çekirdeklerinde farklı sayıda nötron bulunan elementler) analiz edildi. Paraların yarısından fazlasının “dirhem” adı verilen İslami gümüş sikkelerden geldiği anlaşıldı. Viking paralarının muhtemelen İskandinavya dışında üretilen gümüş külçelerden basıldığı ve külçelerin kısmen İslami sikkelerin topluca eritilmesiyle elde edildiği belirlendi. Külçeler muhtemelen Ribe’deki antik darphaneye ticaret yoluyla getirilmişti.
Damhus definesindeki sikkelerin, İslam dünyasından gelen gümüşün Viking dünyasında yaygınlaşmaya başladığı döneme denk geldiği vurgulandı. İskandinavya’da o döneme ait İslami takılar da keşfedilmişti.
Kaynak: Archaeometry