Kolorektal kanser, kalın bağırsağın iç yüzeyinde oluşan kanser türüne deniyor ve bu kanser türü vücudun başka bölgelerine yayıldığında tedavisi çok daha zor hale geliyor. Özellikle karaciğer metastazı (tümörün karaciğere yayılması) hastalığın ölümcül seviyeye ulaşmasında rol oynuyor. Cell Stem Cell dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, kolorektal kanser hücrelerinin karaciğere nasıl yayıldığını inceliyor. Araştırmada, GATA6 adlı gen düzenleyici proteinin azalmasının kanser hücrelerini bağırsak hücresi kimliğinden uzaklaştırarak yayılmaya uygun bir yapıya dönüştürdüğü gözlemlendi.
Çalışma, organoid modeller, fare deneyleri ve tümör örnekleri üzerinden gerçekleştirildi. Araştırmanın odak noktası GATA6 oldu. GATA6, bağırsak hücrelerinin hangi genleri aktif tutacağını düzenleyen ve hücrelerin kendi görevlerini korumasına yardım eden bir protein olarak biliniyor. Araştırmacılara göre bu faktör azaldığında, kanser hücreleri normal bağırsak hücresi özelliklerini kaybederek daha esnek ve değişken bir duruma geçebiliyor. Bu değişim, gelişim dönemindeki olgunlaşmamış hücre özelliklerine benzeyen “fetal” bir yapıya dönmesine yol açıyor.
Hücreler, yetişkin bağırsak hücresi gibi davranmak yerine gelişim dönemindeki daha ilkel ve uyum sağlayabilen hallerine benzer özellikler göstermeye başlıyor. Bu esneklik, kanser hücrelerinin kan dolaşımına katılmasını, farklı dokulara uyum sağlamasını ve karaciğerde yeni tümörler oluşturmasını kolaylaştırabiliyor.
Araştırmada GATA6 seviyelerinin hem fare modellerinde hem de insanlara ait karaciğer metastazı örneklerinde düşük olduğu görüldü. Bu bulgu, GATA6’nın ileride metastaz riskini değerlendirmede yol gösterici olarak kullanılabileceğini gösteriyor. Ayrıca düşük GATA6 seviyelerinin daha kötü klinik sonuçlarla da bağlantısı olabileceği belirtildi.
Kanserin yayılmasında kritik rol oynuyor
Araştırmada metastazın yalnızca DNA’daki yeni mutasyonlarla açıklanamayabileceği de öne sürüldü. Araştırmacılara göre önemli olan, hücrelerin genleri nasıl kullandığı. Epigenetik değişimlerin, yani DNA dizisi değişmeden genlerin açılıp kapanma biçiminin kanserin yayılmasında kritik rol oynayabileceği ifade ediliyor.
GATA6 kaybının LGR5-negatif olarak adlandırılan ve karaciğerde metastaz başlatma riski taşıyan hücrelerin oluşumunu desteklediği de belirlendi. GATA6 aktivitesinin korunması ya da yeniden etkinleştirilmesi, kanser hücrelerinin metastaz kapasitesini azaltabilecek bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor.
Araştırmacılar, bulguların doğrudan yeni bir tedavi anlamına gelmediğini vurguluyor. Ancak çalışma, kolorektal kanserde yayılımı erken aşamada durdurmaya yönelik yeni stratejiler için önemli bir yol haritası sunuyor.
Kaynak: Cell Stem Cell