Fransa’da devam eden yangınlarda, alevlerin kontrolden çıkmasına ve bölgeden kilometrelerce uzakta yeni yangınlara sebep olabilen ateş bulutları görüldü. Turizm açısından önemli bir dönemde başlayan yangın, oluşturduğu ateş bulutlarıyla yangının söndürülmesi konusunda kurtarma ekiplerinin işini zorlaştırıyor.
Pirokümülonimbus olarak isimlendirilen ateş bulutları, yangının üzerinde dikey bir hava sütununun yükselmesiyle oluşan meteorolojik bir fırtına. Orman yangınları yüzeyde aşırı yüksek sıcaklıklar üretiyor. Isınan hava genleşip hafifleyerek atmosferin üst katmanlarına doğru çok hızlı bir şekilde yükselmeye başlıyor. Bu dikey hava hareketi, devasa bir konveksiyon sütunu (sıcak hava akımı) yaratıyor.
Yükselen sıcak hava, sadece çevredeki nemi değil; yanan bitkilerin içindeki suyu ve yanma ürünü olan su buharını da beraberinde taşıyor. Aynı zamanda yangından çıkan kül, kor ve kurum tanecikleri de bu sütunla birliikte yukarı çekiliyor.
Hava kütlesi yükseldikçe atmosferin üst katmanlarındaki düşük sıcaklıkla karşılaşıyor ve aniden soğuyor. Soğuyan su buharı, ortamdaki kül ve kurum taneciklerinim etrafında tutunarak yoğuşma çekirdekleri oluştırıyor. Bu süreçte önce daha küçük bir pirokümülüs, ardından devasa fırtınalar oluşturabilen pirokümülonimbus bulutları meydana geliyor. Bu pirokümülonimbus bulutları, yağışa ve yıldırıma sebep oluyor.
“Bacadan yükselen duman gibi”
Su buharı sıvı damlacıklara ve buz kristallerine dönüşürken ortama çok yüksek miktarda gizli ısı salıyor ve bu ekstra enerji, dikey hava akımını saatte 150 km’yi aşan yıkıcı bir rüzgar fırtınasına dönüştürüyor. Bu gizli sıcaklık, hava akımındaki yukarı yönlü hareketi daha da hızlandırarak bulutun stratosfere (atmosferin ikinci katmanı)kadar tırmanmasını tetikliyor. Tasmanya Üniversitesinde pirocoğrafya profesörü David Bowman, ateş bulutlarını altta bir ateş olan ve dumanın doğrudan bacadan stratosfere doğru yükseldiği bir baca gibi hayal edilebileciğini söylüyor.
Ateş bulutları, yangının yönünü değiştiren güçlü rüzgarlar oluşturarak veya yeni yangınları başlatan yıldırımlar üretebiliyor. Enerjileri tükendiğinde ise kapalı ortamlarda nefes almayı imkansız hale getiren ve görüş açısını sıfıra düşüren sıcak hava duman kütlesini hızla aşağıya doğru itiyor. Bu şekilde dumanın yükseldikten sonra soğuyarak zemin seviyesine inmesi durumu “duman çökmesi” olayını tetikleyen ateş bulutları, orman yangınlarını çok daha tehlikeli ve tahmin edilemez boyuta taşıyor.
Fransız yetkililer 25 Temmuz Cumartesi günü Bordeaux yakınlarında bir pirokumulonimbus bulutunun gözlemlendiğini ve bunun Fransa’da kaydedilen ilk örnek olduğunu açıkladı. Bu durumun Fransa’daki itfaiye servis ekipleri için zorluk oluşturduğu ve tahliye bölgelerini genişletmeye zorlayabileceği belirtiliyor. Ateş bulutlarının genellikle Portekiz, Kanada ve Avustralya gibi daha geniş vahşi yaşam alanlarında yaygın olduğunui belirten yetkililer, Batı Avrupa’nın bu olguyla artık daha sık karşılaşabileceğini öne sürüyor.
Kaynak: Reuters