“Ormanın interneti” kavramı bitkilerin kök ve mantar ağları aracılığıyla bilgi ve kaynak paylaşmasını ifade eden “wood wide web” ile birlikte popülerlik kazandı. Current Biology dergisinde yayınlanan yeni araştırma, iletişim ağının yalnızca yer altında değil, yerin üstünde de var olduğunu ortaya koyuyor. Ağaç tepelerinde kurulu bu sistemde hayvanlar sürekli birbirini dinliyor ve kritik bilgileri saniyeler içinde yayabiliyor.
Peru Amazonu’nda gerçekleştirilen saha çalışmasında araştırmacılar, farklı türlere ait alarm seslerini kontrollü şekilde çalarak hayvanların tepkilerini inceledi. Bulgular, bir türden çıkan alarmın diğer türler tarafından algılanarak zincirleme biçimde yayıldığını gösteriyor. Süreç panik halinde ilerleyen bir reaksiyon değil; türler birbirini dinleyerek duruma göre sessizleşiyor ya da kendi iletişimleri üzerinden bilgiyi aktarmayı sürdürüyor.
Türler arası iletişim ağı
Durum, hayvan topluluklarının farklı türler arasında da aktif bir iletişim ağı kurduğunu ortaya koyuyor. Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, tüm türlerin bu ağda eşit rol oynamadığı. Özellikle ağaç tepelerinde yaşayan ve 100 gramın altındaki küçük kuş türlerinin, bilgi akışında merkezi bir rol üstlendiği belirlendi.
Gözlenen bu güçlü tepkiler iki şekilde ortaya çıkıyor: İlk olarak, 100 gramın altındaki küçük kuşların alarm çağrıları, diğer birçok küçük canopy kuşunun sessizleşmesine neden olarak ormanın üst katmanındaki ses düzenini değiştiriyor. İkinci olarak ise bazı küçük canopy kuşları, kendi alarm çağrılarını üreterek bilgiyi yaymaya devam ediyor.
Kuş sesleri genellikle eş bulma ya da alan savunma davranışıyla ilişkilendirilse de araştırma, seslerin aynı zamanda hayatta kalma stratejisinin bir parçası olduğunu gösteriyor. Özellikle Monasa cinsine ait kuş türleri, hem kuşlardan hem de primatlardan gelen alarm çağrılarını duyduktan sonra bu sinyalleri yayma konusunda büyük bir rol üstleniyor.
Çalışma ayrıca, kuşlar ve primatlar gibi farklı taksonomik gruplar arasında alarm sinyallerinin yayılmasının, riskle ilgili bilgi ağlarının yaygın bir özelliği olabileceğini gösteriyor. Bunun yanı sıra, topluluk düzeyinde ses düzeninde meydana gelen değişimlerin, geniş çaplı bir iletişim biçimi olarak işlev görebileceği öne sürülüyor.
Elde edilen bulgular, iletişim ağlarının topluluk düzeyinde incelenmesinin önemini vurguluyor ve bu tür yapıların yalnızca tropikal ekosistemlerde değil, daha geniş ölçekte ne kadar yaygın ve ekolojik olarak ne kadar önemli olduğunu araştırmak için yeni alanlar açıyor.
Sessizlik de bir sinyal
Uzmanlara göre yağmur ormanlarında aniden oluşan sessizlik, çoğu zaman bir yırtıcının varlığına işaret ediyor. Alarm sonrası bazı hayvanlar sinyali tekrar ederek yayarken, bazıları tamamen sessizleşiyor. Ormandaki ani sessizlik, diğer canlılar tarafından bir tehlike göstergesi olarak algılanıyor. Bu durum, “ses manzarasının” anlık olarak değişmesine neden oluyor.
Bulgulara göre Amazon ormanı, dışarıdan bakıldığında sessiz gibi görünse de aslında sürekli bilgi alışverişinin yaşandığı dinamik bir iletişim ağına sahip.
Kaynak: Current Biology