NASA, James Webb Uzay Teleskobu tarafından elde edilen yeni kızılötesi görüntüleri yayınladı. Görüntülerde, bulutsu ve ölmekte olan bir yıldızın son evreleri yer alıyor. Bilimsel adı “PMR 1” olan gezegenimsi bulutsu (nebula), şeffaf bir kafatasının içinde duran beyin şeklini andırdığı için “Exposed Cranium” (açık kafatası) olarak da adlandırılıyor.
Gezegenimsi bulutsular, orta kütleli yıldızların yaşamlarının sonunda (kırmızı dev aşamasından sonra) dış katmanlarını uzaya saçarak oluşturduğu, parlayan gaz ve toz bulutuna deniyor. Merkezdeki sıcak, ölü yıldız çekirdeği (beyaz cüce) bu gazları iyonlaştırarak halka veya küre şeklinde, renkli ve genişleyen bir yapı oluşturur. PMR 1 ilk önce 2014 yılında Spitzer Uzay Teleskobu tarafından tespit edilmişti ancak bugüne kadar çok fazla incelenmemişti.
Hem NIRCam hem MIRI ile çekildi
Yeni görüntü iki bölümden oluşuyor ve farklı teleskop araçlarıyla elde edildi. Solda Near-Infrared Camera (NIRCam), sağda ise Mid-Infrared Instrument (MIRI) çekimi bulunuyor. NASA’ya göre Webb, cismi farklı dalga boylarında gözlemleyerek daha önce görünmeyen karmaşık ayrıntıları ortaya çıkarabiliyor.
NIRCam görüntüsünde bulutsunun dış kabuğu parlak beyaz bir kenarla belirginleşirken iç bulutlar turuncu renkte parlıyor. Görüntüde ayrıca merkezden dikey olarak geçen koyu bir şerit dikkat çekiyor. Bu şerit bulutsuyu iki yarım küreye ayırarak bir beyin görünümü oluşturuyor. Yakın kızılötesi ışık sayesinde bulutsunun dış kabuğunun arkasındaki yıldızlar ve uzak arka plan galaksileri de görülebiliyor.
MIRI görüntüsünde ise manzara biraz farklı. Orta kızılötesi ışıkta dış kabuk mor tonlar içeren mavimsi bir renkte görünüyor. Bulutsunun içindeki parlayan gaz bulutları daha kalın ve daha karmaşık bir yapıya sahip. Merkezdeki koyu şerit ise gaz ve toz tarafından kısmen örtüldüğü için daha az belirgin.
Bu koyu şerit, Webb teleskobunun evreni farklı dalga boylarında gözlemleyebilmesinin neden astronomlar için bu kadar değerli olduğunun iyi bir örneği. NIRCam görüntüsünde bu karanlık iz çok daha belirgin olsa da MIRI görüntüsünde bulutsunun üst ve alt kısmında yer alan iki gaz patlamasıyla daha yakından bağlantılı görünüyor. Bu iki görüntü birlikte değerlendirildiğinde, kozmik cisimde neler olup bittiğine dair daha eksiksiz bir tablo ortaya çıkıyor.
Görüntüler aynı zamanda yıldızın evriminin farklı aşamalarına da ışık tutuyor. Bulutsunun dış kabuğunda, yıldızın yaşamının daha erken dönemlerinde uzaya atılmış hidrojen gazı bulunurken; iç bölgelerde daha yakın zamanda fırlatılmış gaz ve toz karışımı yer alıyor.
PMR 1’in merkezindeki yıldızın nihai kaderi ise kütlesine bağlı olacak. Yıldız ya bir süpernova patlamasıyla yok olacak ya da katmanlarını yavaş yavaş uzaya saçmaya devam ederek geride yoğun ve küçülmüş bir çekirdek bırakacak. Bu kalıntıya beyaz cüce yıldız deniyor.
Kaynak: NASA