İzmir’de uzun süredir etkili olan kuraklık, kentin su kaynakları üzerindeki baskıyı artırırken, alternatif çözümler de masaya yatırılıyor. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay katıldığı özel bir YouTube canlı yayınında, yapay yağmur (bulut tohumlama) yöntemini değerlendirdiklerini açıkladı. Tugay, İzmir’in en önemli su kaynağı Tahtalı Barajı’ndaki doluluk oranının yüzde 1’e düştüğünü belirterek, çözüm için Bakanlığa “yapay yağmur” başvurusu yaptıklarını bildirdi.
Konuyla ilgili araştırmalar sürerken, Türkiye’de resmi olarak böyle bir uygulamanın yapılmadığı belirtildi. Yurt dışı merkezli bulut tohumlama yapan bir firma ile anlaşılması halinde, uygun meteorolojik koşullarda ve gerekli teknik-hukuki süreç tamamlandığında uygulamanın başlatılacağı açıklandı.
Bulut tohumlama nedir?
Bulut tohumlama; uygun koşullarda yağmur bırakabilecek bulutlara uçak, dron ya da yerden yapılan uygulamalarla gümüş iyodür, tuz veya bazı özel durumlarda kuru buz verilerek, bulut içindeki su damlacıkları ya da buz kristallerinin büyütülmesini ve yağışa dönüşmesini hedefleyen yöntem.
Maddeler, bulut içerisindeki su damlacıklarının veya buz kristallerinin birleşerek büyümesini sağlıyor; yeterli büyüklüğe ulaşan damlacıklar ise yer çekimi etkisiyle yağış olarak yere düşüyor.
Yöntem, sıfırdan yağmur oluşturmak yerine, mevcut bulutların yağış bırakma ihtimalini artırmayı hedefliyor ve tamamen uygun meteorolojik koşullara bağlı olarak çalışıyor.
İlk olarak ABD’de başladı
Bulut tohumlama uygulamaları, daha önce dünyanın farklı bölgelerinde de denendi. Özellikle Dubai’de, aşırı sıcak ve kurak iklim koşulları nedeniyle bu yöntem uzun süredir kullanılıyor. Dubai’de yürütülen çalışmalarda, özel donanımlı uçaklar bulutların içerisine girerek elektrik yükü veya tohumlama maddeleriyle yağış sürecini tetiklemeye çalışıyor.
Öte yandan, bulut tohumlama çalışmaları ilk kez 1946 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde bilimsel deneyler kapsamında uygulanmaya başlandı. General Electric’te çalışan bilim insanları Vincent J. Schaefer ve Bernard Vınnegut, süper soğuk bulutlara kuru buz verildiğinde buz kristallerinin hızla oluştuğunu gözlemledi.
Bulguların ardından gümüş iyodür kullanımı geliştirildi ve bulut tohumlama yöntemi zamanla ABD, Çin, Birleşik Arap Emirlikleri ve Avustralya gibi birçok ülkede kontrollü saha uygulamalarına dönüştü. Özellikle Temmuz 2010’da başlayan ve 11 milyon ABD dolarına mal olan proje, Dubai ve Abu Dabi çöllerinde yağmur fırtınaları oluşturdu.
Uzun yıllara yayılan saha çalışmaları ve meteorolojik değerlendirmeler, yöntemin uygun atmosfer koşullarında yağış miktarını ortalama yüzde 10 ila 30 arasında artırabildiğini gösteriyor. Ancak bu artış, bulutun yapısı, nem oranı, sıcaklık ve rüzgar gibi faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterebiliyor.
Kaynak: 2N News, WMO