Oğuz Eser

Bir zamanlar güç toprak üzerinden ölçülüyordu. Bugün güç, sunucular, veri merkezleri ve bulut altyapıları üzerinde kuruluyor. Eskiden kimin toprağında yaşadığınız, ne kadar özgür olduğunuzu...

“Sakla samanı, gelir zamanı” diyen bir kültürden geliyoruz. Bugün telefonun bataryasına, otomobilin beynine, traktörün yazılımına tam erişemiyoruz. 31 Temmuz’da AB ülkelerinde uygulanmaya başlanacak tamir hakkı, mülkiyeti süreli kullanımdan gerçek sahipliğe taşıyabilir.

Mesajlarımız başkasının platformunda, gündemimiz başkasının algoritmasında, verimiz başkasının bulutunda, yapay zeka kapasitemiz başkasının işlem gücünde rehinse, özgürlük yalnızca arayüzdeki bir yanılsamadır. Dijital çağda bağımsızlık, ekranın arkasındaki gücün kime ait olduğunu sormadan kurulamaz.

Ay’a artık sadece şairler bakmıyor. Uzay ajansları, şirketler, hukukçular, yatırımcılar, mühendisler ve maden şirketleri de bakıyor. Ay’a gitme yarışı dünde kaldı, bugün Ay için bir şeyler söylemek lazım. 

Sosyal medya “sen de yapabilirsin” vaadiyle herkesi sahneye çağırdı. Sahne büyüdükçe seyirci belirsizleşti. Söz performansa, görünürlük yorgunluğa dönüştü. Bugün insanlar daha çok görünmenin değil; daha az göz, daha çok bağlam ve kontrollü aidiyetin peşinde.

Astronomi, insanlık tarihinin belki de en eski merakı. Astronomlar artık kralların falına bakmıyor. Bugün gökbilim, mühendislikten büyük veri işlemeye uzanan bilimsel ekosistemiyle ülkelerin geleceğini şekillendiriyor.