UC Davis (Kaliforniya Üniversitesi) ve UCSF’den (San Francisco) araştırmacıların yürüttüğü yeni çalışmaya göre MR, röntgen, tomografi gibi tıbbi görünüleme işlemlerine sık sık maruz kalan çocuklarda beyin tümörü gelişme riski daha fazla olabilir.
Beyin tümörleri, çocukluk çağı kanserlerinin en sık görülen ikinci türü olup çocuk ve ergenlerde kanser kaynaklı ölümlere sebebiyet verebiliyor. Çalışma temel olarak tıbbi görüntülemeden kaynaklanan iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalamanın çocuklarda etkisine ve beyin tümörü ile olan ilişkisi açıklanmaya çalışılıyor.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre iyonlaştırıcı radyasyon güçlü bir enerji türü. Temas ettiği atom veya moleküllerden elektron koparabilecek (iyonlaşmaya yol açabilecek) kadar yüksek enerjiye sahip olan enerji dalgaları veya atom altı parçacıkları. Tıpta röntgen cihazları, bilgisayarlı tomografi ve nükleer tıp uygulamalarında sık sık kullanılıyor. Yüksek enerjiye sahip olduğu için hücrelere ve DNA yapısına zarar verebilen şiddetli bir radyasyon türü.
Bilgisayarlı tomografi taramaları, MR, röntgen ve nükleer tıp prosedürleri gibi testler ssğalık sorunlarını tespit etmek ve semptomları doğru yorumlamak için uygun tedaviyi veriyor. Skolyoz, fıtık ve benzeri kas iskelet sistemindeki problemlerin teşhisinde de kullanılıyor. Bunun yanı sıra çocuklarda vücudun en sık görüntülenen bölgesinin baş olduğu belirtiliyor. Başın BT taraması, diğer görüntüleme türlerinin çoğuna kıyasla beyne önemli ölçüde daha yüksek radyasyon dozu veriyor.
Tespit edilen tümörlerin çoğu kötü huylu
Çalışmaya ABD ve Kanada’nın Ontario eyaletinden 3,7 milyondan fazla çocuk dahil edildi. Bu çocuklar doğrdukları andan itibaren ortalama 12,3 yıl boyunca takip edildi. Araştırmacılar çalışmanın ana konusu olan iyonlaştırıcı radyasyon kullanılan tüm tıbbi görüntüleme yöntemlerinin beyne yaydığı radyasyon dozunu değerlendirmek için elektronik tıbbi kayıtları inceledi.
Takip edilen grupta bin 536 beyin tümörü teşhis edildi. Bu oranın yarısından fazlası yani yaklaşık yüzde 55,7 erkeklerde görüldü. Vakaların yaklaşık üçte ikisi yani yaklaşık yüzde 64,5’i 2 ila 10 yaş aralığındaki çocuklarda teşhis edildi.
Beklenen klinik davranışlarına göre agresif veya agresif olmayan yani iyi huylu ya da kötü huylu olarak da bilinen tümörler sınıflandırıldı. Tümörlerin çoğu (yüzde 82,5) agresif tipteydi.
Takip edilen tüm çocukların yüzde 4,3 üne 1 kez, yüzde 9’una 2 kez ve yüzde 0,4’üne 3 veya daha fazla kafa tomografisi çekildiği tespit edildi. Yani çocukların büyük çoğunluğuna hiç BT çekilmemişken birden fazla BT çekilenlerin toplam oranı ise sadece %1,3 seviyesinde. Bu da genel çocuk popülasyonunda birden fazla kafa BT’sine maruz kalma oranının son derece düşük olduğunu ancak beyin tümörü gelişen çocuklarda birden fazla BT çekilme sıklığının belirgin şekilde daha yüksek olduğunu ve birikimli radyasyon dozu arttıkça riskin de yükseldiğini gösteriyor.
Çalışma ayrıca tıbbi görüntülemeden kaynaklanan radyasyonun potansiyel daha geniş etkisini de değerlendirdi. Araştırmacıların tahminleri, çocuk ve ergenlerdeki beyin tümörlerinin %10,1’inin tıbbi görüntülemeden kaynaklanan radyasyona bağlı olabileceği yönünde.
Araştırmacılar ebeveynlerin çocukların tıbbi olarak gerekli görüntülemelerden kaçınmasının gerekli olmadığını belirtiyor. İyonlaştırıcı radyasyon kullanan her muayenenin klinik olarak gerekçelendirilmesi gerektiği ve bakım için gerekli bilgileri de elde ederken radyasyon dozunu makul ölçüde en düşük seviyede tutan tekniklerin kullanılması araştırmacıların eklediği bazı diğer önemli sonuçlar.
Baş tomografisi taramalarının son zamanlarda aşırı derece kullanıldığını söyleyen araştırmacılar, bu konuda dikkatli olunması gerektiğini de tekrarlıyor. Çalışma, radyasyona maruz kalmanın yol açtığı ciddi bir zararı ortaya koyarken, kafa tomografisinin daha dikkatli kullanılması ve her muayene için dozların mümkün olduğunca düşük tutulmasının da bu zararı azaltılacağını gösteriyor.
Kaynak: JAMA Network

