Avustralya ve Güney Pasifik kökenli kahverengi ağaç yılanı, II. Dünya Savaşı sonrasında muhtemelen kargo uçaklarıyla Guam adasına ulaştı. O zamandan bu yana ada, biyologların uzun süredir kafasını karıştıran bir istila hikayesine sahne oldu; yalnızca birkaç yılanla başlayan bu popülasyon, adanın yerli orman kuşlarının çoğunu yok etti, elektrik direklerine tırmanarak yılda yüzlerce elektrik kesintisine yol açtı ve bazı bölgelerde kilometrekare başına 11 bin 600’e varan yoğunluğa ulaştı.
Buffalo Üniversitesi liderliğinde yürütülen yeni bir araştırma, bu bilmecenin arkasındaki genetik sırrı ortaya koyuyor. Buffalo Üniversitesi ve ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu’ndan (USGS) araştırmacılar, gelişmiş uzun okuma dizileme teknolojisini kullanarak türün genomunda binlerce yapısal varyasyon tespit etti. Bu varyasyonlar yani DNA’da yaşanan kopyalanma, silinme ve yeniden düzenlenmeler özellikle bağışıklık ve koku alma ile ilgili genlerde yoğunlaşıyor.
Araştırmaya göre genomda 19 binden fazla yapısal varyasyon bulunuyor. Çalışmanın sorumlu yazarı, Buffalo Üniversitesi Biyolojik Bilimler Bölümü’nden Doç. Dr. Trevor Krabbenhoft, türün son derece çeşitli olmasa da göz ardı edilen önemli genetik çeşitlilik kaynaklarına sahip olduğunu belirtiyor.
Eski yöntemler bu farklılıkları neden gözden kaçırdı?
Genetik çeşitlilik konusundaki bilgilerimizin büyük kısmı, tek bir DNA baz çiftindeki değişimlerin incelenmesine dayanıyordu; eski dizileme teknolojisi yalnızca bu tür küçük değişiklikleri görebiliyordu. Oysa uzun okuma dizileme, 50 baz çiftinden daha uzun DNA parçalarını analiz edebiliyor ve bu da genomun çok daha geniş bir kısmını etkileyen yapısal varyasyonları gözler önüne seriyor. Araştırmacı Levi Gray, bunu iki kitabı harf harf karşılaştırıp aynı sanmakla, aslında paragrafların yer değiştirdiğini fark etmemeye benzetiyor.
Koku alma yeteneği kardeş tanımaya mı yarıyor?
Kahverengi ağaç yılanları avlarını bulmak için çatal dillerini kullanarak koku alma yeteneklerine güveniyor. Koku alma genlerindeki bu zenginleşmiş çeşitlilik, doğal yaşam alanlarında birbirlerini yiyen bu yılanların Guam’da neden bunu yapmadığını açıklayabilir. Gray’e göre, güçlenmiş koku alma duyusu, yüksek akraba evliliği oranına rağmen yılanların birbirlerini av yerine kardeş gibi tanımasını sağlıyor olabilir.
Öte yandan, ilgili varyasyonların adaya gelmeden önce mi yoksa sonra mı oluştuğu sorusunun cevabı ise henüz belirsiz. Büyük ölçekli genomik değişimler genellikle nesiller boyunca birikse de, bazı araştırmalar şiddetli popülasyon darboğazlarının bu sürecin hızlanmasına yol açabileceğini gösteriyor. Kesin cevap için doğal popülasyonlardaki yılanların da dizilenmesi gerekiyor.
Bulgular, Guam’da onlarca yıldır bu türle mücadele eden kurumlar için pek iç açıcı olmasa da, nesli tehlike altındaki türlerin korunması açısından umut verici bir mesaj taşıyor: Genetik çeşitlilik, göründüğünden çok daha esnek olabilir.
Kaynak: Science Advances