NASA Başmüfettişlik Ofisi’nin (OIG) raporuna göre, yeni nesil uzay giysilerindeki gecikmeler insanlı Ay’a iniş görevini 2031’e kadar erteleyebilir. Açıklama, tasarım ve test süreçlerindeki gecikmelerin devam etmesi halinde, Axiom Space tarafından geliştirilen Artemis uzay giysilerinin test gösterimlerinin 2031’e kadar gerçekleşmeyeceğini ortaya koydu. Oysa NASA’nın insanlı Ay görevini 2028’de gerçekleştirmesi planlanıyordu.
Ajans, planlanan görevleri yeni Ay giysileri olmadan gerçekleştiremiyor. NASA’nın 50 yıl önce sona eren Apollo programından kalma giysiler kullanılabilir durumda değil ve ayrıca, astronotların Uluslararası Uzay İstasyonu’nda kullandığı mevcut giysiler ise güvenlik riskleri taşıyor. Çünkü rapora göre bu giysiler Ay ortamı için yeterince uygun değil.
Live Science, NASA Denetim Direktörü Yardımcısı Deanna Lee’nin video açıklamasını aktardı. Lee, “Başlangıçtaki gösterim takvimlerinin aşırı iyimser ve gerçekçi olmadığını tespit ettik. Aslında her iki giysi de en az bir buçuk yıl gecikti.” ifadesini kullandı.
Uzay giysilerinin tasarımı ve üretimindeki söz konusu gecikme, gelecekteki Ay görevlerinin ertelenmesine yol açabilir. Lee, “NASA, Axiom’un başarısını sağlamak için proaktif adımlar atıyor. Ancak Axiom ajansın ihtiyaçlarını karşılayamazsa Artemis takvimi önemli ölçüde revize edilmek zorunda kalınabilir.” dedi.
Axiom Space şu anda NASA’nın tek uzay giysisi sağlayıcısı. Şirketin CEO’su ve başkanı Jonathan Cirtain, incelemeyi memnuniyetle karşıladıklarını ve yeni nesil uzay giysilerini zamanında teslim etmeye kararlı olduklarını söyledi.
Cirtain, “Odak noktamız, Amerikalı astronotların 2028’de Ay yüzeyine geri dönmesini ve keşif yapmasını sağlayacak güvenli ve yetenekli bir uzay giysisi sunmak.” şeklinde konuştu.
NASA, 2028 yılında Artemis IV ve Artemis V görevleri kapsamında iki insanlı Ay inişi planlıyor. Ancak Artemis programı zaten takvimin gerisinde ve bütçeyi aşmış durumda.
NASA neden yeni uzay giysilerine ihtiyaç duyuyor?
NASA, 2007’den bu yana yeni uzay giysileri geliştirmeye çalışıyor. 2022’de NASA, Axiom Space ve Collins Aerospace’e toplamda 3 milyar doları aşan sözleşmeler vererek, görevlerde kiralanacak uzay giysilerinin geliştirilmesini istedi.
2024’te Collins Aerospace, belirlenen takvime uyamayacağını belirterek projeden çekildi. Böylece NASA, biri uzay istasyonu için diğeri Ay görevleri için olmak üzere iki farklı uzay giysisi geliştirme konusunda tamamen Axiom’a bağımlı hale geldi.
Yeni Artemis giysilerinin, SpaceX ve Blue Origin ile sözleşmeli İnsanlı İniş Sistemi dahil olmak üzere çeşitli Artemis sistemleriyle uyumlu çalışması gerekiyor. Bu sistemler de kendi gecikmeleri ve mürettebat güvenliği riskleriyle karşı karşıya.
Apollo görevlerinde kullanılan giysiler, keskin kayalar ve Ay tozuna karşı koruma sağlayan özel eldiven ve botlar gibi modifikasyonlar içeriyordu. Ancak bu giysiler kişiye özel üretilmişti, artık eski kaldı ve uzun süreli kullanım için tasarlanmadı. Bu nedenle Artemis astronotları için uygun olmadığı belirtiliyor.
Uzay istasyonunda kullanılan Extravehicular Mobility Unit (EMU) uzay giysileri ise Space Shuttle programı için tasarlandı. 200’den fazla uzay yürüyüşünde kullanılmış olsalar da son 20 yılda büyük bir tasarım güncellemesi geçirmedi. Ayrıca kask içine su sızması ve ısı düzenleme sorunları gibi tasarım hataları bulunuyor.
Gecikmenin jeopolitik boyutu da oldukça önemli. Eğer NASA 2031’e kadar giysilere sahip olamazsa, Çin ABD’den önce Ay’a insan gönderebilir. Her iki ülke de yeni uzay yarışının parçası olarak Ay’ın güney kutbunda kalıcı bir varlık kurmayı hedefliyor ve Çin 2030’dan önce Ay’a iniş planlıyor.
Kaynak: NASA, 2N News