Istakozların ve benzer kabukluların acı çekmediği düşünülse de bu hayvanların acıyı hissettiğine dair son yıllardaki bilimsel kanıtlara bir yenisi daha eklendi. Norveç ıstakozları üzerinde yapılan yeni çalışmada, kabukluların elektrik şoklarına duygusal stresle tepki verdiği gösterildi.
13 Nisan’da Scientific Reports dergisinde yayınlanan çalışmada araştırmacılar, insanlarda ağrı kesici olarak kullanılan iki ilacın (aspirin ve lidokain) Norveç ıstakozlarına (Nephrops norvegicus) elektrik şoku verildiğinde sergiledikleri kaçma tepkilerini önemli ölçüde azalttığını buldu. Araştırmacılar, ilaçların hayvanların ağrı işleme sürecini susturduğunu, bu nedenle “kuyruk çırpma” tepkisinin basit bir stres reaksiyonu değil, bir ağrı refleksi olduğunu savunuyor.
Araştırmacılara göre sonuçlar, ıstakozların canlı canlı haşlanmamasını gerektiren önemli kanıtlar sağlıyor. Live Science’ın haberine göre, İsveç’teki Gothenburg Üniversitesinde zoofizyoloji profesörü Lynne Sneddon, “İnsanlar için geliştirilen ağrı kesicilerin Norveç ıstakozlarında da işe yaraması, işleyişimizin ne kadar benzer olduğunu gösteriyor. Bu nedenle, tıpkı tavuklara ve ineklere davrandığımız gibi, kabuklulara nasıl davrandığımız ve onları nasıl öldürdüğümüz konusunda hassas olmamız önemli.” dedi.
Norveç, Yeni Zelanda, Avusturya ve Avustralya’nın bazı bölgelerinde refah gerekçeleriyle kabukluların canlı haşlanmasını yasak. Türkiye’de ise kabukluların canlı haşlanmasını yasaklayan spesifik bir yasa bulunmuyor ama zaman zaman gündeme geliyor. Yeni bulgular, bu hayvanlara yönelik muamele ve öldürme yöntemlerinde daha geniş kapsamlı reformlar için baskıyı artırabilir. Benzer yasalar Birleşik Krallık’ta da önerilirken, canlı kaynatmaya karşı daha insani bir alternatif olarak ıstakoz ve yengeçlerin elektrikle bayıltılması araştırılıyor. Istakozlar öldükten hemen sonra vücutlarındaki bakteriler çok hızlı biçimde toksik madde üretmeye başladığı için ve ölmüş ıstakozların eti çabuk bozulduğu için canlı pişirme yöntemi tercih ediliyor.
105 Norveç ıstakozu üzerinde denendi
Istakozların acı verici uyaranlara nasıl tepki verdiğini anlamak için araştırmacılar 105 Norveç ıstakozunu birkaç gruba ayırdı. Bunlar arasında şok verilmeyen kontrol gruplarının yanı sıra lidokain veya aspirin tedavisi gören iki şok grubu da yer alıyordu. Aspirinin doğrudan hayvana enjekte edildiği belirtildi.
Araştırmacılar daha sonra üç şok grubuna 10 saniye boyunca metre başına 9,09 voltluk elektrik şoku verdi ve davranışlarını şoktan önce, şok sırasında ve iki saat sonrasına kadar gözlemledi. Şok verildiğinde ıstakozlar, kendilerini tehlikeden hızla uzaklaştıran bir kaçış manevrası olan “kuyruk çırpma” hareketini kullanarak kaçmaya çalıştı. Bu tepki sadece şok verilen grupta görüldü.
Öte yandan, şoktan önce lidokain veya aspirin alan hayvanlarda kaçış oranı keskin bir şekilde düştü; lidokain uygulanan 13 ıstakozdan sadece yedisi, aspirin uygulanan 13 ıstakozdan ise sadece üçü kuyruk darbesi yaptı. Araştırmacılara göre bu sonuçlar, elektrik şokunun sadece kas kasılmalarını tetiklemediğini, aynı zamanda ağrıya yol açtığını gösteriyor. Eğer davranış sadece elektriksel olarak tetiklenseydi, ağrı kesicilerin bu tepkiyi baskılaması beklenmezdi.
Istakozların acı çektiğine dair kanıtlar artıyor
Çalışma; yengeçlerin, ahtapotların ve diğer omurgasızların acı çekebildiğini gösteren ve sayısı her geçen gün artan kanıtlara yenisini ekliyor. Bir çalışmada, kabuklarının içindeyken şoka maruz kalan yengeçlerin, acı verici uyarandan kaçınmak için yuvalarını terk ettiği görülmüştü.
Ahtapotlar ağrı işleme konusunda daha da güçlü ipuçları sergiledi; yaygın olarak atıf yapılan bir çalışmada, yaralanma ile bağlantılı yerlerden kaçındıkları ve ağrı kesici ile ilişkili yerleri tercih ettikleri görüldü.
Kaynak: Scientific Reports