Çinli bilim insanlarının Nature Microbiology dergisinde yayınlanan yeni çalışmasına göre; karides ve balık gibi deniz canlılarını enfekte eden bir virüs insanlara sıçrayarak bazı kişilerde kronik göz hastalığına yol açtı.
Son yıllarda Çin’de, “kalıcı oküler hipertansiyon viral anterior üveit” (persistent ocular hypertension viral anterior uveitis/POH-VAU) adı verilen hastalığa yakalanan kişi sayısı sürekli artıyor. Hastalığın belirtileri arasında aşırı derecede yüksek göz içi basıncı ve iltihap bulunuyor.
Araştırmacılar, hastaların herpes veya zona gibi yaygın göz virüsleri testlerinin sürekli negatif çıkması nedeniyle, etkenin “gizli ölüm nodavirüsü” (covert mortality nodavirus/CMNV) olabileceğinden şüphelendi. Daha önceki çalışmalar da bazı hastaların göz dokularında, şekil ve boyut olarak CMNV’ye benzeyen bilinmeyen virüs parçacıkları tespit etmişti.
Bunu daha ayrıntılı incelemek için Çin’deki bilim insanları, Ocak 2022 ile Nisan 2025 arasında bu hastalık tanısı konmuş 70 kişiyi çalışmaya dahil etti.
Araştırmacılar, ameliyat sırasında çıkarılan göz dokularını elektron mikroskobu ile inceledi ve yaklaşık 25 nanometre boyutunda benzer virüs parçacıkları gözlemledi. Sağlıklı gönüllülerden oluşan kontrol grubunda ise CMNV benzeri parçacıklara rastlanmadı. Virüsün kimliğini doğrulamak için yalnızca CMNV’ye tutunan özel bir antikor kullanıldı. Virüsün genetik dizilimi analiz edildiğinde, sucul hayvanlarda bulunan versiyonla yüzde 98,96 oranında eşleştiği görüldü.
Makale yazarları, “Çalışma, sucul hayvanlara ait bir virüsün bir insan hastalığıyla ilişkili olduğunu göstermekte.” şeklinde açıklamada bulundu.
Peki, normalde sucul hayvanlarda görülen bu virüs insanlara nasıl bulaştı?
Çiğ deniz ürünleriyle temas veya çiğ tüketim riskli
Araştırmacılar hastalarla yaşam tarzları hakkında görüşmeler yaptı ve katılımcıların yaklaşık dörtte üçünün ya eldivensiz şekilde çiğ deniz ürünleriyle temas ettiği ya da çiğ su ürünleri tükettiği ortaya çıktı. Bilim insanları makalede, “Sucul hayvanların korunmasız şekilde sık işlenmesi ve çiğ tüketimi yaygın maruziyet faktörleri olarak rapor edilmiştir.” ifadesini kullandı.
Virüsün sadece mevcut olup olmadığını değil, gerçekten hastalığa neden olup olmadığını doğrulamak için araştırmacılar hücre kültürü deneyleri yaptı ve fareleri bu virüsle enfekte etti. Enfekte edilen farelerde, insan hastalarda görülen yüksek göz içi basıncı gibi karakteristik belirtiler gelişti.
Makale yazarlarının iddiasına göre, çalışma, sucul hayvanlardan kaynaklanan bir virüsün insanlarda belirli bir göz hastalığıyla ilişkili olabileceğini gösteren ilk araştırma.
Araştırmacılar, virüsün ne kadar yayılmış olduğunu görmek için küresel bir tarama da gerçekleştirdi. CMNV’nin; yengeçler ve yumuşakçalar dahil olmak üzere 49 farklı türde, Asya, Afrika, Avrupa, Antarktika ve Amerika kıtalarında bulunduğu tespit edildi.
Kaynak: Nature Microbiology