Ana SayfaNasılUzayda insan yardımı olmadan üretim yapıldı

Uzayda insan yardımı olmadan üretim yapıldı

ABD’deki California Teknoloji Enstitüsü (Caltech), geliştirdiği robotun uzayda astronot yardımı olmadan bir yapının bölümünü birleştirdiğini duyurdu. ASTRA adlı sistem, yanında taşıdığı çubukları ve bağlantı parçalarını kullanarak bir antenin taşıyıcı iskeletine yeni bir bölüm ekledi.

Caltech’in 5 Kasım 2026 tarihli açıklamasına göre çalışma, bir yapının uzayda otonom olarak, yani montaj hareketlerinin robot tarafından yürütülmesiyle kurulmasının ilk örneği olarak değerlendiriliyor. Deneme, gelecekte büyük antenlerin, teleskopların ve güneş enerjisi sistemlerinin doğrudan uzayda kurulabilmesi için bir adım niteliği taşıyor.

Projenin hedefi, yaklaşık 1,4 metre çapında bir yansıtıcı anten oluşturmaktı. Ancak teknik sorunlar ve zaman kısıtlamaları nedeniyle antenin tamamı kurulamadı. Dünya’da hazırlanan iki bölüme, yörüngede robotun monte ettiği üçüncü bölüm eklendi.

Parçaları uzaya götürdü, montajı yörüngede yaptı

ASTRA, 30 Mart 2026’da SpaceX’in Transporter-16 göreviyle alçak Dünya yörüngesine gönderildi. Deneme, Dünya’nın çevresinde dolaşan Momentus şirketine ait Vigoride 7 adlı uzay aracında gerçekleştirildi.

Yaklaşık bir metreküplük hacme sahip sistemin içinde robotik bir kol, önceden hazırlanmış iki iskelet bölümü ve kalan bölümleri oluşturacak parçalar bulunuyordu. Parçalar, robotun sırasıyla alabileceği motorlu haznelere yerleştirilerek hazır hale getirildi.

Uzaya ulaşıldıktan sonra önce fırlatma sırasında parçaları sabit tutan kilitler açıldı. Ardından Dünya’da birleştirilmiş iki bölüm sistemin dışına doğru itildi. Robot, üçüncü bölümü oluşturmak için haznelerden çubukları ve bağlantı parçalarını aldı ve bunları montaj yüzeyinde birleştirdi.

Böylece önceden hazırlanmış yapıya, uzayda monte edilen yeni bir bölüm eklenmiş oldu.

Robotun kurduğu bölüm, anteni taşıyacak kafes biçimindeki iskeletin bir parçası. Bu tür iskeletler, birbirine bağlanan çubuklarla oluşturuluyor ve az malzemeyle geniş yüzeyleri destekleyebiliyor.

ASTRA’nın tasarımında bu iskelete ince bir yansıtıcı yüzey bağlanması öngörülüyor. Yüzey için ısıya dayanıklı bir plastik olan Kapton’dan hazırlanan delikli film kullanılıyor. Yaylar, bu ince yüzeyin gergin durmasını sağlıyor.

Sistemin planlanan çalışma döngüsünde robot, bir iskelet bölümünü kuruyor, yansıtıcı filmi bağlıyor ve tamamlanan bölümü dışarı itiyor. Daha sonra sıradaki bölüme geçiyor. Antenin tamamlanması için toplam 11 bölümün bir araya getirilmesi gerekiyor.

Dünya’daki ekip her aşamayı takip etti

Montaj sırasında uzayda bir astronot görev almadı. Dünya’daki mühendisler ise sisteme komut gönderdi ve işlemlerin sonuçlarını kameraların çektiği fotoğraflarla kontrol etti.

Ekibin robotla iletişim kurabileceği süre sınırlıydı. Gün içinde yaklaşık 15’er dakika süren yedi veya sekiz bağlantı aralığı bulunuyordu. Mühendisler bu sürelerde komutları iletiyor ve sistemden gelen verileri değerlendiriyordu.

Beklenmedik sorunları çözmek için Caltech laboratuvarında robotun bir kopyası hazır tutuldu. Uzaydaki sistemde bir aksaklık görüldüğünde, ekip aynı sorunu yerdeki kopyada yeniden oluşturmaya çalıştı. Olası çözümler burada denendikten sonra uzaydaki robota yeni komutlar gönderildi.

Deneme kapsamında uzayda bir yeni iskelet bölümü monte edildi. Dünya’dan hazır gönderilen iki bölümle birlikte toplam üç bölüme ulaşıldı. Planlanan 11 bölümlük yapının sekiz bölümü ise henüz kurulmadı.

Caltech, 5 Kasım tarihli açıklamasında görevin aralık ayında sona ereceğini ve kalan sürede tüm yapının tamamlanmasının olası görünmediğini belirtti.

Araştırma ekibine göre deneme, parçaları yörüngede robotla birleştirme yaklaşımının uygulanabilir olduğunu gösterdi. Karşılaşılan sorunlar, sistemin daha sade ve geliştirilmiş bir tasarıma ihtiyaç duyduğunu da ortaya koydu.

Hedef, rokete sığmayacak büyüklükte yapılar kurmak

Uzaya gönderilecek bir antenin veya teleskobun boyutu, onu taşıyan roketin yük bölmesinin genişliğiyle sınırlanıyor. Büyük yapılar bu nedenle katlanarak gönderiliyor ve yörüngede açılıyor. Bazı yapılar ise farklı uçuşlarla taşınan bölümlerin uzayda birleştirilmesiyle kuruluyor.

ASTRA’nın denediği yöntem, parçaları ayrı olarak taşıyıp montajı uzayda robotlarla gerçekleştirmeye dayanıyor. Bu yaklaşım geliştirilirse, tek parça halinde taşınması veya katlanıp açılması güç olan çok daha büyük sistemlerin kurulmasına yardımcı olabilir.

Çalışma, ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansının (DARPA) NOM4D programı kapsamında yürütülüyor. Programın uzun vadeli hedefi, uzayda yüzlerce metreye, hatta kilometre ölçeğine ulaşan yapıların inşasını mümkün kılmak.

Araştırmacılar, yöntemin büyük haberleşme antenlerinde, uzay teleskoplarının yansıtıcı yüzeylerinde ve uzayda güneş enerjisi toplayacak geniş panel sistemlerinde kullanılabileceğini değerlendiriyor.

Kaynak: Caltech

Son İçerikler