Scientific Reports dergisinde yayımlanan araştırmada, uyku düzeninin ruh sağlığı üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla 22 bin 894 yetişkinin verileri analiz edildi. Katılımcıların ortalama 154 günlük uyku kayıtlarını değerlendiren araştırmacılar, uyku ve uyanma saatleri daha düzensiz olan kişilerde depresyon, kaygı ve yalnızlık belirtilerinin daha yüksek düzeyde görüldüğünü belirledi.
Uyku sağlığı denildiğinde genellikle kaç saat uyunduğu veya uykunun kalitesi ön plana çıkıyor. Ancak yeni araştırma, her gün benzer saatlerde uyuyup uyanmanın da ruh sağlığı açısından önemli olabileceğini gösteriyor. California Üniversitesi San Francisco (UCSF) ve California Üniversitesi San Diego (UCSD) araştırmacıları, uyku düzenliliği ile depresyon, kaygı ve yalnızlık arasındaki ilişkiyi incelemek için geniş kapsamlı bir çalışma gerçekleştirdi.
Araştırmada, 2020 yılında COVID-19 belirtilerinin erken tespit edilmesinde giyilebilir teknolojilerin kullanımını incelemek amacıyla başlatılan TemPredict çalışmasının verilerinden yararlanıldı. Yaş ortalaması 46 olan 22 bin 894 katılımcının yüzde 43,5’ini kadınlar oluşturdu. Katılımcıların kullandığı akıllı yüzükler aracılığıyla uykuya dalma ve uyanma saatleri takip edildi.
Araştırmacılar, elde edilen verilerle her katılımcının Uyku Düzenliliği İndeksi’ni (SRI) hesapladı. Genellikle 0 ile 100 arasında değerlendirilen bu ölçekte yüksek puanlar daha düzenli, düşük puanlar ise daha değişken uyku alışkanlıklarını gösteriyor. Katılımcıların depresyon, kaygı ve yalnızlık düzeyleri ise aylık anketlerle değerlendirildi.
Uyku düzeni bozuldukça depresyon ve kaygı belirtileri şiddetleniyor
Araştırmanın sonuçlarına göre depresyon belirtisi bulunmayan veya belirtileri normal sınırlar içinde olan katılımcıların ortalama uyku düzenliliği puanı 83,74 olarak ölçüldü. Bu değer hafif depresyon belirtileri gösterenlerde 82,53’e, orta düzeyde belirtileri olanlarda 80,94’e ve şiddetli belirtileri bulunanlarda 74,93’e geriledi.
Benzer bir ilişki kaygı belirtilerinde de görüldü. Kaygı düzeyi normal sınırlar içinde olan katılımcıların ortalama uyku düzenliliği puanı 83,67 iken şiddetli kaygı belirtileri gösterenlerde bu değer 78,94 olarak hesaplandı.
Yalnızlık düzeyi yüksek katılımcıların da daha düzensiz uyku alışkanlıklarına sahip olduğu belirlendi. Yalnızlık düzeyi normal sınırlar içinde olan kişilerin ortalama puanı 83,75 iken yüksek yalnızlık belirtileri gösterenlerde 81,79 olarak ölçüldü.
Araştırmacılar, uyku düzenliliği puanındaki her 5 puanlık düşüşün daha şiddetli ruh sağlığı belirtileri gösterme olasılığıyla ilişkili olduğunu tespit etti. Bu ilişki, katılımcıların yaşı, biyolojik cinsiyeti ve ortalama uyku süresi hesaba katıldığında da büyük ölçüde devam etti.
Araştırmada yalnızca kısa süreli uyku alışkanlıkları değil, aylar boyunca devam eden uyku düzeni de incelendi. Katılımcıların ortalama 154 günlük kayıtları, yedi günlük uyku verileriyle karşılaştırıldı.
Elde edilen sonuçlar, uzun süreli uyku kayıtlarının depresyon, kaygı ve yalnızlık belirtileriyle daha güçlü ilişkiler gösterdiğini ortaya koydu. Böylece tek bir haftalık uyku düzeninin değerlendirilmesi yerine, aylar boyunca devam eden alışkanlıkların incelenmesinin daha kapsamlı bilgi sağlayabileceği görüldü.
Düzensiz uyku mu ruh sağlığını etkiliyor, yoksa ruh sağlığı mı uykuyu bozuyor?
Araştırmacılara göre düzensiz uyku ve uyanma saatleri, vücudun yaklaşık 24 saatlik biyolojik döngüsünü düzenleyen sirkadiyen ritmin uyumunu zayıflatabilir. Uyku saatlerinin sürekli değişmesi, gün ışığına maruz kalma, yemek yeme, fiziksel aktivite ve sosyalleşme gibi günlük alışkanlıkların zamanlamasını da etkileyebilir.
Bununla birlikte uyku düzeni ile ruh sağlığı arasındaki ilişkinin çift yönlü olabileceği belirtiliyor. Düzensiz uyku ruh sağlığı sorunlarıyla ilişkili olabileceği gibi kaygı, stres ve depresyon belirtileri de kişilerin uyku alışkanlıklarını bozabiliyor.
Araştırmacılar, daha düzenli uyku ve uyanma saatleri oluşturmanın ruh sağlığını iyileştirip iyileştirmediğini belirlemek için yeni çalışmalar yapılması gerektiğini vurguluyor.
Kaynak: Scientific Reports