İtalya Milano – Bicocca Üniversitesi, Brescia Üniversitesi ve Centro Studi Socialis’in birlikte yürüttüğü yeni bir çalışma sosyal medya kullanmaya erken yaşta başlayan öğrencilerin derslerdeki başarısının düştüğünü gösteriyor.
Günümüzde sosyal medya kullanımı yaş oranının ciddi oranda düştüğü ve bu noktada pek çok ülkenin politikalarını şekillendirdiği biliniyor. Önceki araştırmalar sosyal medyanın çocukların psikolojik durumlarını ve dünyayı algılama biçimlerini nasıl şekillendirdiğine odaklansa da derslere olan etkileri net olarak bilinmiyordu. Özellikle çocukların sosyal medya hesabı açtıkları ilk yaşın/sınıfın akademik başarılarını uzun vadede nasıl etkilediği konusunda literatürde boşluk olduğu belirtiliyor. İtalya’da yapılan yeni çalışma bu boşluğu doldurmayı hedefliyor.
Bahsi geçen önceki çalışmalar çoğunlukla sosyal medyanın ruh sağlığı, uyku kalitesi veya konsantrasyon kaybı gibi etkilerine odaklanıyor. Ders başarısıyla ilgili yapılan az sayıdaki çalışma genellikle üniversite öğrencileriyle sınırlıydı. Yürütülen deneysel çalışmalar erken yaşta sosyal medya kullanmaya başlamanın doğrudan bir başarı düşüşüne yol açıp açmadığı konusunda eksik kalıyordu.
Çalışmaya 28 farklı liseden 5 bin 227 öğrenci katıldı
Çalışma Kuzey İtalya’daki 28 farklı liseden 10 ve 11. sınıfa giden 5 bin 227 öğrenciyle yapıldı. Araştırmacılar 2023 ve 2024 yılları arasında okullarda öğrencilere dijital alışkanlıklarını, ilk akıllı telefonlarını ve ilk sosyal medya hesaplarını hangi sınıfta aldıklarını geriye dönük olarak soran br anket verisini kullandı. Araştırmacılar bu anket verilerini İtalya Ulusal Eğitim ve Öğretim Sistemini Değerlendirme Enstitüsünün bu öğrencilere ait geçmiş yıllardaki standartlaştırılmış İtalyanca, matematik ve İngilizce sınav puanlarıyla birleştirdi.
“Farkların Farkı” denilen ve tıp gibi alanlarda kullanılan istatistiksel analiz yöntemini kullanıldı. Bu yöntem, programın veya olayın gerçek etkisini ölçmek için kullanılan popüler bir istatistiksel ve ekonometrik analiz yöntemi. Bu yöntem kapsamında öğrenciler ilk hesap açtıkları döneme göre gruplara ayrıldı. 6. sınıfta başlayanlar, 7. sınıfta başlayanlar, 8. sınıfta başlayanlar veya 9. sınıf sonrasında başlayanlar olarak gruplandırma yapıldı. Grupları karşılaştırmadan önce cinsiyet, aile, eğitim seviyesi, ekonomik durum, ilkokuldaki teknolojik alet kullanımı ve sosyal medya kullanmaya başlamadan önceki sınav puanları gibi değişkenler dahil edildi.
Yapılan analizlere göre sosyal medya hesabını erken açan öğrenciler sonraki yıllarda zorunlu derslerdeki başarısı düşüyor. 6. sınıfta başlayan öğrenciler, 9. sınıfta başlayan akranlarına kıyasla 8. sınıfa geldiklerinde İtalyancada 0.22, matematikte ise 0,18 standart sapma daha düşük puan almış. 10. sınıfa geldiklerinde ise fark daha da açılarak 0.27 standart sapmaya çıkmış.
Sosyal eşitsizliklerin yarattığı farkın yüzde 30’u kadar kayıp yaşatıyor
Araştırmada 0.2 standart sapmalık bir düşüş, tam 6 aylık okul eğitimi kaybına eşit kabul ediliyor. Yani 6. sınıfta sosyal medya kullanmaya başlayan çocuk, lise 2’ye geldiğinde matematik dersinde akranlarından yaklaşık 8 ay geride kalıyor. Bu kaybın, eğitimdeki sosyal eşitsizliklerin yarattığı farkın yüzde 30’una denk geldiği belirtiliyor.
Buna karşın sosyal medya kullanmaya başlama yaşı geçtikçe başarıdaki düşüşün de hafiflediği gözlemlendi. Bunun yanında erken sosyal medya kullanımının İngilizce sınav puanları üzerinde hiçbir olumsuz etkisinin olmadığı görüldü. Araştırmacılar bunun nedeninin sosyal medyadaki küresel İngilizce içeriklerin çocuklara farkında olmadan dil pratiği sunması olabileceğini düşünüyor.
Araştırmacıların gözlemlediği diğer bulgu ise sosyal medyayı erken başlayan öğrencilerin lisede sınıf tekrarı yapma olasılıklarının daha yüksek olduğu yönünde. Buna göre, akademik olarak öğrencilerin kendilerine olan güvenleri ve genel olarak ders notları daha düşük.
Tüm bu etkilerin, sosyal medyanın öğrencilerin ders çalışmaya, uyumaya veya spor yapmaya ayıracağı zamandan çalmasından kaynaklandığı düşünülüyor. Ayrıca ders çalışırken sürekli telefonu kontrol etme dürtüsü ve “çoklu görev” (multitasking) yapmaya çalışmak, zihni yorarak odaklanmayı ciddi şekilde bozuyor.
İtalya ve Avrupa genelinde çocukların 14 yaşından önce sosyal medyaya bağımsız üye olmasını yasaklayan yasal düzenlemeler bulunmasına rağmen, bu kuralların uygulamada ihlal edildiği belirtiliyor. Uzmanlar; ailelere ve öğretmenlere bu yaş sınırlarına uyulmasını sağlamaları adına kültürel ve toplumsal destek verilmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca okullarda dijital okuryazarlık eğitimlerinin yaygınlaştırılmasını ve sosyal medya platformlarının çocukları ekrana bağlayan bağımlılık yapıcı mekanizmalarının devletler tarafından yasal yollarla çok daha sert biçimde sınırlandırılmasını öneriyorlar.
Kaynak: Nature