İrlanda’nın nadir yerli keçi ırkı olan Old Irish Goat üzerine yapılan yeni bir araştırma, bu hayvanların Geç Tunç Çağı’nda adada yaşayan keçilerle yaklaşık 3 bin yıllık genetik bağ taşıdığını ortaya koyuyor. Bulgular, günümüzde kritik derecede tehlike altında olan bu ırkın, İrlanda’nın binlerce yıllık tarım geçmişinin yaşayan bir temsilcisi olabileceğini gösteriyor.
Çalışma, University College Dublin öncülüğünde yürütüldü. Sonuçlar, 26 Şubat 2026’da Journal of Archaeological Science dergisinde yayınlandı. Araştırmacılar, hem biyomoleküler analizleri hem de arkeolojik verileri bir araya getirerek İrlanda’daki keçi varlığının tarihine yeni bir pencere açıyor.
Kemiklerdeki kolajen analiz edildi
Ekip, Armagh bölgesindeki Haughey’s Fort adlı tepe yerleşiminde bulunan ve MÖ 1100-900 yıllarına tarihlenen keçi kalıntılarını inceledi. Ayrıca Orta Çağ’a ait örnekler de Antrim’deki Carrickfergus yerleşiminden alındı. Radyokarbon tarihleme yöntemiyle kemiklerin yaşı belirlendi. Bu yöntem, organik kalıntılardaki karbon izotoplarını ölçerek yaklaşık tarih aralığı verdi.
Keçi kemiklerini koyun kemiklerinden ayırmak zor olduğu için araştırmacılar ZooMS adı verilen bir teknik kullandı. Bu yöntem, kemiklerdeki kolajen proteinlerini analiz ederek tür tespiti yapılmasını sağlıyor. Ardından antik DNA çıkarılıyor ve genom dizilemesiyle bu hayvanların genetik yapısı incelendi. Elde edilen veriler, Tunç Çağı ve Orta Çağ keçilerinin genetik olarak en çok günümüzde yaşayan Old Irish Goat ırkına benzediğini gösteriyor.
Çalışma, Orta Çağ’da farklı keçi sürülerinin ya da hayvan ticaretinin varlığına işaret eden genetik çeşitlilik bulgularına da ulaşıyor. Buna karşılık günümüzdeki Old Irish Goat popülasyonunda akraba çiftleşmesine bağlı genetik daralma izleri görülüyor. Bu durumun tarihsel değil, son yıllardaki nüfus azalmasıyla bağlantılı olduğu düşünülüyor.
Keçiler, İrlanda folklorunda da yer tutuyor. Özellikle Kerry’de düzenlenen Puck Fair festivali, dağdan yakalanan bir keçinin sembolik olarak “kral” ilan edilmesi geleneğiyle bu kültürel bağı yansıtıyor.
Araştırma, Old Irish Goat’ın yalnızca bir hayvan ırkı değil, aynı zamanda İrlanda’nın biyokültürel mirasının genetik bir taşıyıcısı olduğunu ortaya koyuyor. Bulgular, bu nadir ırkın korunmasının bilimsel ve kültürel açıdan önemini vurguluyor.
Kaynak: ScienceDirect