Almanya’daki Freiburg Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, arıların navigasyon becerilerinin sanılandan çok daha gelişmiş olduğunu ortaya koydu. Current Biology dergisinde yayımlanan araştırmada, bir kovan ile 122 metre uzaklıktaki şekerli su kaynağı arasındaki uçuşlar incelendi.
Çalışma alanında mısır tarlası, çitler ve doğrudan uçuşu engelleyen büyük bir ağaç yer aldı. Araştırmacılar, arıların sırtına yerleştirilen küçük yansıtıcı işaretleyiciler ve özel bir drone takip sistemi sayesinde uçuşları üç boyutlu olarak kaydetti.
Toplam 26 arıya ait 255 tam uçuş analiz edildi. Bulgular, arıların hedefe ulaşmak için birden fazla rota seçebildiğini ancak her bireyin kendi seçtiği yolu dikkat çekici bir tutarlılıkla tekrar ettiğini gösterdi. Aynı arının uçuşları birbirine, diğer arıların uçuşlarından daha fazla benzerlik gösterdi.
Ne kadar doğru?
Araştırmada “uçuş değişkenliği” de ölçüldü. Uçuş değişkenliği, arının aynı rotayı her seferinde ne kadar sapmayla izlediğini ifade ediyor. Sapmanın düşük olması, rotanın yüksek hassasiyetle tekrarlandığını gösteriyor. Arıların özellikle büyük ağaç gibi çevresel işaretlerin yakınında çok daha düşük sapma gösterdiği tespit edildi.
Buna karşılık, görsel olarak tekdüze olan mısır tarlası üzerinde sapmaların arttığı belirlendi. Araştırmacılar, bu durumun arıların “görsel işaret” kullanımından kaynaklandığını ifade etti. Görsel işaret, çevrede kolayca ayırt edilebilen ağaç, çit gibi referans noktalarını tanımlıyor.
Çalışmada ayrıca arıların “yol entegrasyonu” yöntemi kullandığına işaret edildi. Yol entegrasyonu, hayvanın kat ettiği mesafe ve yön bilgisini zihinsel olarak hesaplaması anlamına geliyor.
Araştırma, arıların uçuş hassasiyetinin besin kaynağını diğer arılara anlatmak için yaptıkları “sallama dansı”ndan daha yüksek olduğunu da ortaya koydu. Önceki çalışmalar, dans sırasında yön bilgisinde yaklaşık 30 derecelik sapma olabildiğini göstermişti ancak bu çalışmada gerçek uçuşlardaki ortalama sapma yaklaşık 3 derece olarak ölçüldü.
Bulgular, bal arılarının karmaşık çevre koşullarında bile son derece hassas, üç boyutlu ve bireyselleşmiş navigasyon stratejileri geliştirdiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, drone tabanlı takip sisteminin arı davranışlarının ve bilişsel mekanizmalarının daha ayrıntılı incelenmesine olanak sağlayacağını belirtti.
Kaynak: Current Biology