Avustralya’nın Yeni Güney Galler eyaletinde yer alan McGraths Flat, Orta Miyosen dönemine, yaklaşık 11-16 milyon yıl öncesine tarihlenen bir fosil sahası olarak, 2017 yılında keşfedildiğinde alışılmış fosil alanlarından farklı bir tablo sundu.
Çoğu fosil sahasında yalnızca kemik ve kabuk gibi sert yapılar korunurken, McGraths Flat’te böceklerin ince tüyleri, balıkların deri hücreleri ve bitki yapraklarının yüzey dokuları gibi normalde çürüyüp kaybolan yumuşak dokuların da ayrıntılı biçimde fosilleştiği görüldü.
Demirce zengin bir göl ortamı
Yeni Güney Galler Üniversitesi araştırmacılarına göre bu olağanüstü korunmanın arkasında, milyonlarca yıl önce bölgede bulunan demir açısından zengin bir göl yer alıyor. O dönemde gölde yaşayan ya da göle sürüklenen canlılar öldükten sonra, çok kısa bir süre içinde göl tabanında biriken demirli bir tabakayla kaplandı. Bu hızlı örtülme, çürüme sürecini durdurarak fosilleşmenin gerçekleşmesini sağladı.
Fosillerin bulunduğu bu tabaka ferricrete olarak adlandırılıyor. Ferricrete, genellikle fosil barındırmayan bir tabaka olarak biliniyor. Bunun nedeni, çoğu yerde yüzeye yakın alanlarda çok yavaş oluşması ve canlı kalıntılarını çürümeden önce kaplayacak kadar hızlı bir örtü sağlayamaması. Bu yüzden ferricrete, uzun süre fosilleşme açısından önemsiz kabul edildi.
Süreci değiştiren etkenler
McGraths Flat’te ise koşullar farklı gelişti. Bölgeyi çevreleyen bazalt kayalar, yağışlı iklim koşulları altında zamanla parçalandı. Bu süreçte kayaların içindeki demir suya karıştı. Demir yüklü bu sular, yeraltı yollarını izleyerek eski bir nehir kıvrımından oluşan göle ulaştı. Gölde demir, hava ve mikroorganizmaların etkisiyle katı hale geçti ve hızla göl tabanına çökmeye başladı.
Canlı kalıntılarının çok kısa sürede bu demir tabakasıyla kaplanması, oksijenle temaslarını kesti ve çürümeyi büyük ölçüde durdurdu. Bu sayede normalde fosil kaydında korunmayan yumuşak dokular bozulmadan günümüze ulaşabildi. Araştırmacılar, bu hızlı gömülme ve demir birikiminin, McGraths Flat’i dünya üzerindeki en sıra dışı fosil alanlarından biri haline getirdiğini belirtiyor.
Çalışma, benzer jeolojik ve iklimsel koşullara sahip bölgelerde ferricrete içinde başka olağanüstü fosil sahalarının da bulunabileceğine işaret ediyor.
Kaynak: ScienceDirect