Nature’ın yayınladığı yeni bir habere göre özellikle STEM alanlarında tez yazarken yapay zeka kullanan doktora öğrencilerinin akademide kalma şansı daha düşük.
2019’dan beri sürdürülen bir çalışmaya dayanan habere göre bu yıl Amerika Birleşik Devletleri’nde bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) alanlarındaki doktora tezlerinin yaklaşık yüzde 30’u yapay zeka tarafından oluşturulmuş metin içeriyor.
Hatta bu çalışmaya göre tezlerini yazarken yapay zekayı kullanan doktora mezunlarının sektörde çalışma olasılıklarının daha yüksek, akademiye girme olasılıklarının ise daha düşük.
Yapılan çeşitli araştırmalarda son birkaç yıldır bilimsel literatürde yapay zeka kullanılarak üretilen metinlerin varlığında belirgin bir artış olduğu görülüyor. ABD merkezli Ulusal Ekonomik Araştırma Bürosu’ndaki (NBER) araştırmacılar, doktora öğrencilerinin yapay zekayı nasıl kullandığını anlamanın önümüzdeki 10 yıl boyunca bilimi şekillendireceği için önemli olduğunu söylüyor.
NBER’deki araştırmacılardan Danial Gross, “Öğrenciler işin sadece yarısını yapıyorsa ve geri kalanını yapay zekaya bırakıyorlarsa, gerçekten iyi bir bilim insanı olmak için gereken derin anlayışa sahipler mi?” problemini sorguluyor.
Çalışma kapsamında ABD’deki üniversitelerde tamamlanan 266 binden fazla STEM alanında doktora yapan mezunların tezleri analiz edildi. Araştırmacılar tezleri değerlendirirken yapay zeka tarafından yazılmış veya yazılmamış olarak sınıflandırdı. Metnin tamamen veya kısmen yapay zeka tarafından oluşturulması arasında ayrım yapmadılar.
Araştırmacılar, tezlerde yapay zeka tarafından oluşturulan metinlerin ilk olarak 2023 yılında ortaya çıktığını ve o yıl yüzde 1,7’den 2025 yılında yüzde 18,8’e yükseldiğini tespit etti. 2026 yılının başlarında sunulan tezlerin yüzde 29,4’ünde yapay zeka tarafından oluşturulan metin bulunuyordu.
Yapay zeka kullanımı matematik ve bilgisayar bilimlerinde en yüksek seviyede olduğu ve tezlerin %36’sının yapay zeka kullanılarak yazıldığı tespit edildi.
İngilizce konuşulmayan ülkelerde eğitim gören mezunların tezlerinin yaklaşık %41’inde yapay zeka tarafından oluşturulan özetler bulunurken, İngilizce konuşulan ülkelerden mezunların tezlerinde bu oran %23.
Avustralya Sidney’deki Yeni Güney Galler Üniversitesi’nde mühendis Ang Liu, doktora öğrencilerinin tezlerini yazmak için üretken yapay zeka araçlarını kullanmalarının sorunlarından birinin, araştırmacıların cevapları henüz bilinmeyen alanları keşfetmelerinin beklenmesi olduğunu söylüyor.
Araştırmacılar ayrıca doktora mezunlarının eğitim ve istihdam profillerini LinkedIn gibi sosyal medya platformunda inceledi. Amerika Birleşik Devletleri’nde lisans eğitimini tamamlayan doktora mezunları arasında, yapay zeka tarafından oluşturulan tezlere sahip olanların, yapay zeka kullanmayan mezunlara göre akademide iş bulma olasılıkları %17 daha düşük olduğu görüldü.
Bunun yanında araştırmacılar, yapay zeka destekli tez yazımının mezunların araştırma yeteneğini tehlikeye atıp atmadığını veya yapay zeka kullanımının mezunların akademide çalışma olasılığını neden azalttığını açıklayamadı. Ancak Gross, doktora eğitimi sırasında bilimsel argümanlar oluşturmak için yapay zeka kullanılmasının, öğrencilerin kendi başlarına fikir üretip geliştirerek kazandıkları yazma ve eleştirel düşünme becerilerini zayıflatabileceğini öne sürdü.
Araştırmacılar bir mezunun kariyer yolunu etkileyen birçok faktörün sadece yapay zeka kullanımıyla sınırlı olmadığını, bunların arasında bireysel tercih, iş piyasası ve maaşların da bulunduğunu da belirtti.
Kaynak: Nature