Akıllı telefonlar günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelirken, bu cihazların ilişkiler üzerindeki etkileri de giderek daha fazla araştırılıyor. Türkiye’de yapılan bir çalışma, eşlerin birbirlerini telefon nedeniyle görmezden gelmesinin, yani “phubbing” davranışının, evlilik memnuniyetini olumsuz etkileyebileceğini ortaya koydu. Çalışma Computers in Human Behaviour’da yayınlandı.
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesinden psikologlar Suat Kılıçarslan ve İzzet Parmaksız tarafından yürütülen araştırmada, evli bireylerde telefon kullanım alışkanlıkları ile evlilik memnuniyeti arasındaki ilişki incelendi. Bulgular, eşlerin birbirleriyle iletişim kurarken sık sık telefonlarına yönelmesinin evlilik ilişkilerinde memnuniyet düzeyini düşürdüğünü gösterdi.
İletişim becerileri belirleyici rol oynuyor
Araştırma, İç Anadolu Bölgesi’ndeki çeşitli şehirlerde yaşayan 712 evli yetişkinin katılımıyla gerçekleştirildi. Katılımcıların yaklaşık yarısını kadınlar, yarısını ise erkekler oluşturdu. Ortalama yaşın 37 olduğu çalışmada evlilik memnuniyeti, phubbing eğilimi ve etkili iletişim becerileri çeşitli ölçekler aracılığıyla değerlendirildi.
Phubbing, bir kişinin yüz yüze iletişim sırasında dikkatini karşısındaki kişiden çok telefonuna vermesi ve böylece diğer kişiyi ihmal etmesi olarak tanımlanıyor. Son yıllarda yaygınlaşan bu davranışın özellikle romantik ilişkiler ve aile içi iletişim üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceği düşünülüyor.
Araştırmacılar, phubbing davranışı arttıkça evlilik memnuniyetinin azaldığını tespit etti. Bunun yanında etkili iletişim becerilerine sahip bireylerin hem daha düşük düzeyde phubbing davranışı sergilediği hem de evliliklerinden daha fazla memnun oldukları görüldü. Empati kurabilme, etkin dinleme, ben dili kullanma, kendini açık biçimde ifade etme ve karşı tarafı destekleyici bir dil kullanma gibi iletişim becerilerinin evlilik ilişkileri açısından önemli olduğu belirlendi.
Çalışmanın en dikkat çekici sonucu ise iletişim becerilerinin bu ilişkide aracı bir rol üstlenmesi oldu. Analizler, phubbing ile evlilik memnuniyeti arasındaki olumsuz ilişkinin büyük ölçüde iletişim becerileriyle açıklandığını gösterdi. Başka bir ifadeyle, eşler arasındaki güçlü iletişim becerileri telefon kaynaklı dikkat dağınıklığının evlilik üzerindeki olumsuz etkilerini azaltabiliyor.
Araştırmacılar, insanların görmezden gelinmeye genellikle olumsuz tepki verdiğini ve telefon kullanımının yüz yüze iletişimin önüne geçmesinin ilişkilerde uzaklaşma hissini artırabileceğini belirtiyor. Bulgular, evlilik memnuniyetini korumak isteyen çiftler için yalnızca telefon kullanımını azaltmanın değil, aynı zamanda etkili iletişim becerilerini geliştirmenin de önemli olabileceğine işaret ediyor.
Kaynak: Computers in Human Behaviour