Hubble Uzay Teleskobu ile yapılan gözlemler, küçük bir kuyruklu yıldızın dönüş yönünü tamamen değiştirdiğini ortaya koydu. Böylece ilk kez bir kuyruklu yıldızın dönüşünün yavaşlayıp tersine döndüğü doğrudan gözlemlendi. Kuyruklu yıldız, 41P/Tuttle-Giacobini-Kresák olarak biliniyor ve Güneş çevresindeki turunu yaklaşık 5,4 yılda tamamlıyor.
Araştırmalara göre bu kuyruklu yıldız, başlangıçta Kuiper Kuşağı’ndaydı. Daha sonra Jüpiter’in kütle çekim etkisiyle Güneş Sistemi’ne yöneldi. 2017 yılında Güneş’e yakın geçişi sırasında yapılan gözlemler, cismin dönüş hızında olağan dışı bir değişim olduğunu gösterdi. İlk ölçümlerde dönüş süresi yavaşlarken, yılın ilerleyen aylarında tekrar hızlandığı tespit edildi. Ancak bu hızlanma, önceki yönün tersine bir dönme hareketine işaret ediyordu.
Gaz püskürmeleri dönüşü etkiliyor
Bilim insanlarına göre bu değişimin nedeni, kuyruklu yıldızın yüzeyinden uzaya fışkıran gaz jetleri. Güneş’e yaklaştıkça ısınan buzların buharlaşmasıyla oluşan jetler, küçük gökcisminin üzerinde itici güç görevi görüyor. Düzensiz şekilde dağılan gaz çıkışları, zamanla kuyruklu yıldızın dönüşünü önce yavaşlatıyor, ardından tamamen tersine çevirebiliyor.
Yaklaşık 1 kilometre çapındaki çekirdeğiyle küçük bir kuyruklu yıldız sayılan 41P, bu tür etkilere daha hassas tepki veriyor. Araştırmacılar, dönüş hızındaki ani değişimin yıldızın küçük boyutundan kaynaklandığını belirtiyor.
Öte yandan gözlemler, kuyruklu yıldızın zaman içinde daha az aktif hale geldiğini de ortaya koyuyor. 2001 yılındaki geçişine kıyasla 2017’de gaz üretiminin yaklaşık 10 kat azaldığı hesaplandı. Bu durum, yüzeydeki uçucu maddelerin tükenmesi ya da toz tabakasıyla kaplanmasıyla açıklanıyor.
Astronomlar, hızlı değişimlerin kuyruklu yıldızın yapısal bütünlüğünü tehdit edebileceğini düşünüyor. Dönüş hızının aşırı artması halinde merkezkaç kuvvetleri cismin parçalanmasına yol açabilir. Araştırmayı yürüten ekip, bu tür süreçlerin normalde yüzyıllar sürdüğünü, ancak 41P örneğinde insan ömrü içinde gözlemlenebilecek kadar hızlı gerçekleştiğini vurguluyor.
Kaynak: NASA