İnsanların ve hayvanların başkalarına yardım etme eğiliminin kökeninin ebeveynlik davranışlarında yatabileceğini gösteren yeni bulgular elde edildi. ABD’deki California Üniversitesi-Los Angeles (UCLA) araştırmacıları tarafından yürütülen ve 4 Mart 2026’da Nature dergisinde yayınlanan çalışma, farelerin beyninde hem yavru bakımını hem de sorun yaşayan diğer bireylere yardım etmeyi yöneten ortak sinir devrelerini ortaya koyuyor.
Araştırmacılar, uzun süredir tartışılan bir hipotezi test etti. Bu hipoteze göre empati, teselli etme ve yardım etme gibi “prososyal davranışlar”, aslında başlangıçta savunmasız yavrulara bakım sağlamak için gelişmiş sinir sistemlerinden türemiş olabilir. Ancak şimdiye kadar bu iki davranışı doğrudan bağlayan beyin devreleri gösterilememişti.
Deneylerde farelerin hem ebeveynlik hem de yardım etme davranışları incelendi. Sonuçlar, yavrularıyla daha fazla ilgilenen farelerin stresli yetişkin farelere de daha fazla yardım ettiğini gösterdi. Bu durumun genel sosyallik ya da hareketlilik gibi başka davranışlarla bağlantılı olmadığı, özellikle bakım ve destek davranışlarıyla ilişkili olduğu belirlendi.
Yardım etmek dopamin salgılatıyor
Beyin faaliyetlerinin incelenmesi, ebeveynlik davranışlarıyla bilinen medial preoptik alan (MPOA) adlı bölgede belirli sinir hücrelerinin aktifleştiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, yavrularla etkileşim sırasında devreye giren nöronları geçici olarak susturduğunda farelerin stres altındaki diğer yetişkin farelere yardım etme davranışının da azaldığını gözlemledi. Bu bulgu, ebeveynlik ve yardım davranışlarının aynı sinir devreleri tarafından kontrol edildiğini gösteren doğrudan bir kanıt kabul ediliyor.
Çalışma ayrıca bu beyin bölgesinin, ödül sistemiyle bağlantılı olan nucleus accumbens ile iletişim kurduğunu ortaya koydu. Hem yavru bakımı hem de başka bireyleri teselli etme davranışları sırasında dopamin salgılandığı tespit edildi. Bu bulgu, başkalarına yardım etmenin beyinde ödül hissi yarattığını ve bu ödülün ebeveynlik davranışlarını motive eden sistemle bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Araştırmacılar gelecekte, bazı bireylerin neden diğerlerinden daha yardımsever olduğunu ve bu sinir devrelerinin bozulmasının depresyon ya da otizm spektrum bozukluğu gibi sosyal geri çekilmenin görüldüğü psikiyatrik durumlarla ilişkili olup olmadığını araştırmayı planlıyor. Bu çalışmalar, empati ve sosyal davranışların biyolojik temellerini anlamaya katkı sağlayabilir.
Kaynak: Nature