Dünyanın farklı kıtalarındaki 9 büyük şehirde yapılan araştırmaya göre, zengin mahalleler yoksul mahallelere kıyasla belirgin şekilde daha fazla kaldırım gölgesine sahip. Çalışma, şehir içindeki ağaç gölgesinin eşit dağılmadığını ve gelir düzeyi arttıkça gölge miktarının da arttığını gösterdi.
ABD’deki Massachusetts Institute of Technology öncülüğünde yürütülen araştırmanın sonuçları Nature Communications dergisinde yayımlandı. Bilim insanları Amsterdam, Barcelona, Belem, Boston, Hong Kong, Milano, Rio de Janeiro, Stockholm ve Sydney şehirlerini inceledi. Bu şehirler, farklı iklim özellikleri, coğrafi konumları ve ekonomik yapıları temsil edecek şekilde seçildi.
Çalışmada yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleri, şehir planlama haritaları ve mahalle bazlı gelir verileri birlikte kullanıldı. Araştırmacılar, özellikle yaz gün dönümünde, yani yılın en uzun gününde kaldırımlarda oluşan gölge miktarını hesapladı.
Ayrıca 1991 ile 2020 yılları arasında her yıl kaydedilen en sıcak günlerde kaldırımların ne kadarının gölgede kaldığı analiz edildi. Böylece sıcak hava koşullarında yayaların ne ölçüde korunduğu değerlendirildi.
Bilim insanları gölge miktarını 0 ile 1 arasında değişen bir ölçekle puanladı. Bu ölçekte 0 değeri neredeyse hiç gölge bulunmadığını, 1 değeri ise kaldırımların büyük bölümünün ağaç ya da bina gölgesi altında olduğunu gösteriyor. Ölçümler hem şehir genelinde hem de mahalle bazında ayrı ayrı yapıldı.
Ağaç örtüsü yüksek olsa da farketmiyor
Elde edilen sonuçlar, incelenen tüm şehirlerde benzer bir tablo ortaya koydu. Gelir seviyesi yüksek mahallelerde kaldırım gölge oranının daha yüksek olduğu belirlendi. Düşük gelirli ve kentin uzağında yer alan mahallelerde ise gölge oranının daha düşük olduğu tespit edildi. Bu durum, ağaç örtüsü yüksek şehirlerde dahi mahalleler arasında belirgin farklılık bulunduğunu gösterdi.
Örneğin Stockholm şehir genelinde gölge oranı yüksek bir kent olarak öne çıktı. Ancak şehir içinde zengin ve yoksul mahalleler arasında dikkat çekici fark bulunduğu saptandı. Amsterdam’da da düşük gelirli mahallelerde gölge miktarının daha az olduğu belirlendi. Rio de Janeiro ve Belem’de ise genel gölge oranı daha düşük olsa da mahalleler arasındaki gelir temelli farklılık yine ortaya çıktı.
Araştırmada, şehir içi ulaşımın önemli bir bölümünün yaya hareketliliğine dayandığına dikkat çekildi. İşe giden, okula yürüyen ya da toplu taşıma kullanan kişilerin doğrudan kaldırımları kullandığı belirtilerek, gölgenin özellikle sıcak hava dalgaları sırasında günlük yaşam üzerinde doğrudan etkili olduğu ifade edildi.Çalışma, gölge dağılımındaki eşitsizliğin farklı iklim kuşaklarında ve farklı ekonomik yapılara sahip şehirlerde benzer biçimde ortaya çıktığını gösterdi.
Kaynak: Nature