Obezitenin beyin sağlığını olumsuz etkilediği uzun zamandır bilinse de yeni bir araştırma, asıl kritik noktanın yalnızca ne kadar kilolu olduğumuz değil, yağın vücutta nerede depolandığı olduğunu iddia ediyor.
Radiological Society of North America’nın (RSNA) dergisi Radiology’de 27 Ocak’ta yayınlanan çalışmada, yaklaşık 26 bin kişinin manyetik rezonans (MRI) görüntüleri incelendi. Çin’de Xuzhou Tıp Üniversitesine bağlı araştırmacıların yürüttüğü çalışma, beyin yaşlanması ve bilişsel gerilemeyle güçlü biçimde bağlantılı iki “gizli” yağlanma modelini ortaya koydu.
Pankreas dikkat çekiyor
Birinci model “pankreas ağırlıklı yağlanma” olarak adlandırılıyor. Bu gruptaki kişilerde, pankreas içinde olağandışı derecede yüksek yağ birikimi görülüyor. Pankreas, kan şekerini düzenleyen insülin hormonunu üreten bir organ. MRI ile ölçülen “proton yoğunluk yağ fraksiyonu” adı verilen değer, bu kişilerde yaklaşık yüzde 30’a ulaşıyor. Bu oran, normal bireylerin birkaç katı. İlginç olan ise karaciğer yağının bu grupta belirgin biçimde artmamış olması. Yani klinikte sık rastlanan “yağlı karaciğer” yerine, beyin açısından daha riskli bir “yağlı pankreas” tablosu söz konusu.
İkinci model ise halk arasında “skinny fat” yani “zayıf görünümlü ama yağlı” olarak bilinen durum. Bu kişiler çok kilolu gibi görünmüyor; vücut kitle indeksleri (BMI) çoğu zaman orta seviyede ama kas kütlesine göre yağ oranları yüksek. Yağ özellikle karın bölgesinde toplanıyor. Araştırmacılar bu grubun, gri madde kaybı, hızlanmış beyin yaşlanması ve bilişsel performans düşüşü açısından risk taşıdığını tespit etti.
Çalışma, İngiltere Biobank veritabanından yaklaşık 26 bin kişinin beyin görüntüleri, yaşam tarzı bilgileri ve sağlık kayıtlarını bir araya getirerek yapıldı. Sonuçlar, her iki yağlanma tipinin de hem kadınlarda hem erkeklerde beyin küçülmesi ve nörolojik hastalık riskinde artışla ilişkili olduğunu gösterdi.
Araştırmanın ortak yazarı Dr. Kai Liu’ya göre beyin sağlığı sadece tartıdaki rakamla ölçülemez. Yağın iç organlarda nasıl dağıldığı da en az toplam kilo kadar belirleyici.
Uzmanlar, MRI gibi görüntüleme yöntemleriyle yağ dağılımının daha erken saptanmasının, kişiye özel önleyici yaklaşımlara kapı aralayabileceğini söylüyor. Kısacası, görünmeyen yağlar, fark edilmeden beynimizi etkiliyor olabilir.
Kaynak: RSNA