Renkli tüyler, parlak pullar ya da dikkat çekici desenler… Hayvanlar aleminde eş bulmak için görsel şov yapmak oldukça yaygın. 26 Ocak’ta Arata Nakayama ve ekibinin Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayınlanan yeni bir araştırma, bazı canlıların insanların algılayamadığı bambaşka bir ışık özelliğini kullandığını ortaya koyuyor: polarizasyon.
Çalışmaya göre Andrea mürekkep balığı (Doratosepion andreanum), çiftleşme sırasında kollarıyla polarized ışık üreterek gizli bir görsel sinyal oluşturuyor. Bu gösteri insan gözüyle fark edilemiyor, ancak aynı türden bireyler için son derece dikkat çekici.
İnsanlar ışığı yalnızca rengine göre algılarken, mürekkep balıkları ışık dalgalarının yönünü de ayırt edebiliyor. Buna “polarizasyon görüşü” deniyor. İlginç olan şu ki, mürekkep balıkları renkleri göremiyor; bunun yerine bu özel görüş yeteneklerini yön bulma, av tespiti ve görsel gürültüyü azaltmak için kullanıyor.
Araştırmacılar, erkek Andrea mürekkep balıklarının kur sırasında iki özel kolunu uzattığını ve vücut rengini açtığını zaten biliyordu. Ancak özel polarizasyon kameralarıyla yapılan gözlemler, bu davranışın çok daha karmaşık olduğunu gösterdi. Erkekler, kollarında yatay ve dikey polarized ışık desenleri oluşturarak dişilere yüksek kontrastlı bir “ışık mesajı” gönderiyor.
Araştırmacılara göre bu desenler, mürekkep balıklarının görme sistemine en uygun şekilde tasarlanmış durumda. Özellikle iki kol ucunun yan yana gelmesi, tıpkı diğer hayvanlardaki parlak renkli çiftleşme süsleri gibi güçlü bir görsel etki yaratıyor.
Bu özel sinyalin kaynağı ise derideki “iridofor” adı verilen yansıtıcı hücreler ve şeffaf kas dokusu. Işık önce iridoforlardan yatay olarak yansıyor, ardından kas tabakasından geçerken yön değiştirerek dikey hale geliyor. Erkeklerin uzun ve ince kolları, bu etkiyi maksimuma çıkaracak şekilde evrimleşmiş.
Araştırma, hayvan iletişiminde polarizasyonun sanılandan çok daha önemli olabileceğini gösteriyor. Uzmanlara göre böcekler ve kabuklular gibi başka canlılar da bu tür sinyalleri algılayabiliyor.
Araştırmacılar, doğadaki bu “gizli iletişim” biçimlerinin gelecekte yeni optik malzemelere, görüntüleme teknolojilerine ve hatta su altı haberleşme sistemlerine ilham verebileceğini belirtiyor. Başka bir deyişle, doğa gözümüzden kaçan pek çok mesajla dolu olabilir.
Kaynak: PNAS