ABD’deki Southern Illinois Üniversitesinden araştırmacılar, plastik atıkları yiyeceğe dönüştüren ilginç bir sistem geliştirdi. µBites adı verilen bu proje kapsamında, PET plastiği ile tarımsal atıklar (mısır sapı, yaprak gibi) yüksek sıcaklık ve basınç altında oksijen ve suyla parçalanarak sıvı bir hammaddeye dönüştürülüyor. Bu sıvı daha sonra özel olarak tasarlanmış maya kültürleriyle besleyici bir “gıda çamuru” haline getiriliyor.
PET plastiği (Polietilen Tereftalat), içecek şişeleri ve gıda ambalajlarında sıkça kullanılan, hafif, şeffaf ve dayanıklı bir termoplastik polimer reçinesi olarak biliniyor.
Projenin ilginç yanı, farklı maya türlerinin protein, yağ, vitamin, aroma ve renklendirici gibi farklı bileşenler üretecek şekilde mühendislik ürünü olması. Örneğin bir maya türü vanilya kokusu veren vanilin üretirken, başka bir tür havuca rengini veren ve vücutta A vitaminine dönüşen beta-karoten üretiyor. Elde edilen hamur, 3D gıda yazıcısıyla şekillendirilip mikrodalgada pişiriliyor.
Uzayda tüketilecek yiyecekler üretmek
Proje aslında NASA’nın Deep Space Food Challenge (Derin Uzay Gıda Yarışması) kapsamında başladı; amaç astronotların uzun uzay yolculuklarında atıklardan gıda üretebilmesi. Ancak araştırmacılar sistemin çöl, kutup bölgeleri, denizaltılar ya da afet bölgeleri gibi kaynakların kısıtlı olduğu yerlerde de kullanılabileceğini belirtiyor. Şu an için sistem karbonun yarısından fazlasını gıdaya çevirebiliyor; ekip bu oranı gelecekte neredeyse yüzde 100’e çıkarmayı hedefliyor.
Kurabiyelerin tadına henüz kimse bakmadı, güvenlik testleri tamamlanana kadar insan denemeleri bekletiliyor. Yapılan laboratuvar analizlerinde ürünlerin toksik kimyasal, ağır metal, alerjen ve patojen içermediği doğrulandı; koku ve dokunma testlerinde de olumlu sonuçlar alındı. Araştırmacılar bu teknolojiyle sadece kurabiye değil, süt ve et alternatifleri ile hayvan yemi üretiminin de mümkün olabileceğini söylüyor.
Araştırmacılar çalışmalarını Chicago’da düzenlenen Amerikan Kimya Derneği’nin sonbahar toplantısında sundu. Ayrıca, Trends in Biotechnology dergisinde yayınlanan sektörel bir makalede de çalışmalarına yer verildi.
Kaynak: Reuters, Trends in Biotechnology