Yeni bir araştırma, omega-3 takviyelerinin yaşlı bireylerde beklenenin aksine bilişsel gerilemeyi yavaşlatmak yerine hızlandırabileceğini öne sürüyor. Beş yıl süren çalışmada, omega-3 kullanan 273 kişi ile kullanmayan 546 kişi karşılaştırıldı ve takviye kullananların çeşitli bilişsel testlerde daha hızlı düşüş yaşadığı görüldü. Aradaki farkın genetik risk faktörleriyle (örneğin Alzheimer ile ilişkili APOE ε4 geni) açıklanamayacağı belirtildi.
Omega-3 takviyeleri, yaşa bağlı sorunlarla mücadeleye yardımcı olmak amacıyla birçok yaşlı yetişkin arasında oldukça popüler. Genellikle kalp-damar sağlığını desteklediği ve bilişsel gerileme ile demans riskini azalttığı şeklinde pazarlanır. Ancak The Journal of Prevention of Alzheimer’s Disease dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, bu takviyelerin aslında bilişsel işlevlerde daha hızlı bir düşüşle bağlantılı olabileceğini iddia ediyor.
Phys org’un aktardığı bilgilere göre, şimdiye dek yapılan hayvan deneyleri ve gözlemsel çalışmalar, yaşlanan beyin üzerinde koruyucu etkiler olabileceğini gösterse de, insanlarla yapılan kontrollü deneyler bu bilişsel faydaları ortaya koyamıyor. Çinli araştırmacılar, Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative (ADNI) verilerini kullanarak uzun vadeli hasta verilerini inceledi ve detaylı beyin görüntülerini analiz etti.
Omega-3 paradoksu
Çalışma, 273 omega-3 kullanıcısında beş yıl boyunca bilişsel ve beyin görüntüleme değişimlerini inceledi ve bunları 546 kişilik bir kontrol grubuyla karşılaştırdı. Gruplar yaş, cinsiyet, genetik yapı ve tanı açısından eşleştirildi.
Sonuçlar, omega-3 takviyesi alan katılımcıların, çalışma süresince uygulanan üç temel bilişsel değerlendirme testinde (MMSE, ADAS-Cog13 ve CDR-SB) daha hızlı gerileme gösterdiğini ortaya koydu. Her iki grupta da Alzheimer riskini artıran APOE ε4 genine sahip birey sayısı eşitti, yani bu sonuçlar genetik farklılıklardan bağımsız olarak aynı şekilde gözlemlendi. Bu da gözlemlenen bilişsel gerileme farkının yalnızca bu önemli genetik risk faktörüyle açıklanamayacağına işaret ediyor.
Araştırmacılar bu durumun nedenini anlamak için beyin taramalarını inceledi. Daha hızlı gerilemenin, Alzheimer’ın tipik belirtileri olan amiloid plak birikimi veya tau protein yumaklarıyla ilişkili olmadığı görüldü.
Glikoz ve yaşlanan beyin
Beyin görüntüleri beyin glikoz metabolizmasında belirgin bir düşüş olduğunu ortaya koydu; makale yazarları bunun omega-3 takviyeleriyle bağlantılı olabileceğine inanıyor. Glikoz metabolizmasındaki azalma genellikle sinaptik disfonksiyonla ilişkilendiriliyor. Yani beynin fiziksel yapısı nispeten sağlam kalırken, beyin hücreleri arasındaki iletişim daha az verimli olabilir.
Araştırmacılar makalelerinde, “Omega-3 takviyesi, klasik Alzheimer hastalığı proteinopatilerinden ziyade serebral sinaptik fonksiyon üzerindeki olumsuz etkiler yoluyla, yaşlı yetişkinlerde bilişsel gerilemenin hızlanmasıyla ilişkili olabilir.” şeklinde yazdı.
Araştırmacılar sonuçların kesin olmadığını vurguluyor. Çalışma bir klinik deney olmazken, gözlemsel olduğu vurgulanıyor ve doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi sunmuyor, yalnızca takviyelerle gerileme arasında bir bağlantı ortaya koyuyor.
Makale yazarları, “Bulgular, omega-3’ün her koşulda faydalı olduğu yönündeki yaygın görüşe meydan okumakta ve bilişsel koruma amacıyla yaygın kullanımının dikkatli bir şekilde yeniden değerlendirilmesi gerektiğini göstermekte.” ifadesini kullandı.
Bulgular, 28 Nisan 2026’da Cell Reports’ta yayınlanan ve South Carolina Tıp Üniversitesi (MUSC) liderliğinde yapılan çalışmayı hatırlatıyor. Doç. Dr. Önder Albayram ve ekibinin çalışması, tekrarlayan hafif travmatik beyin yaralanmaları yaşayan kişiler için balık yağı takviyelerine ilişkin soru işaretleri uyandırdı. Çalışmada, genellikle nöroprotektif (sinir koruyucu) olarak görülen bu takviyelerin, beyin hasarı sonrası iyileşme sürecini aslında bozabileceği ileri sürüldü.