İlk bölümü 2016’da yayınlanan ve 1 Ocak 2026’da final yapan Stranger Things, 5 sezon boyunca ABD’nin Indiana eyaletindeki kurgusal bir kasabada, gizli bir devlet laboratuvarının yol açtığı olaylar sonucu “başka bir evrenden” gelen yaratıkların dünyaya sızmasını konu alıyor. Dizideki canavarlar ve doğaüstü güçler kurgu olsa da, hikayenin merkezindeki paralel evren fikrinin bilimde gerçek bir karşılığı bulunuyor.
Nature News’te yer alan haber, fikrin özellikle kuantum mekaniğiyle bağlantılı olduğunu öne sürüyor. Kuantum mekaniği çok küçük ölçekte, yani atomlar ve atomdan daha küçük parçacıklar düzeyinde, doğanın nasıl davrandığını inceleyen fizik alanı olarak biliniyor. Bu alanda bilim insanlarını en çok zorlayan konulardan biri ise ölçüm problemi. Ölçüm problemi, bir parçacığın ölçülmeden önce birden fazla ihtimali aynı anda taşıyormuş gibi davranmasına rağmen, ölçüm yapıldığında neden yalnızca tek bir sonucu gördüğümüzü açıklamaya çalışıyor.
Ölçüm problemi konusuna getirilen yaklaşımlardan biri, 1950’lerde fizikçi Hugh Everett tarafından ortaya atılan çoklu dünyalar (many-worlds) görüşü. Görüşe göre, ölçüm yapıldığında evren tek bir sonuca indirgenmiyor; olası her sonuç için evren ayrı ayrı yollara ayrılıyor. Yani her ihtimal, kendi evreninde gerçekleşmiş oluyor.
Basit ama kanıtlanması zor
Çoklu dünyalar yorumu, kuantum mekaniğini açıklamak için bazı fizikçiler tarafından en sade yaklaşımlardan biri olarak görülüyor. Johns Hopkins Üniversitesinden teorik fizikçi Sean Carroll, “Birçok kişi bunun kuantum mekaniğinin en basit ve en tutarlı açıklaması olduğunu düşünüyor ve şu ana kadar elde edilen tüm verilerle uyumlu olduğunu söylüyor.” şeklinde yorumda bulunarak, yaklaşımın yeni varsayımlar gerektirmeden kuantum kurallarını açıklayabildiğini ve bilim dünyasında ciddi şekilde tartışıldığını vurguluyor.
Öte yandan teori herkes tarafından aynı ölçüde kabul görmüyor. Çünkü ‘farklı evrenlerin’ birbirleriyle etkileşime girmemesi, teorinin doğru olup olmadığını deneyle göstermek zor görülüyor. Bilim insanları arasında, fikrin gerçekten test edilip edilemeyeceği konusunda tartışmalar yaşanıyor.
Boyut kapıları gerçek olabilir mi?
Stranger Things’te karakterler, çeşitli noktalarda açılan geçitler aracılığıyla paralel evrene geçebiliyor. Ancak ilgili Nature haberinde, günümüzde bilinen fizik kurallarına göre böyle bir geçişin mümkün olmadığı vurgulanıyor. Teorik fizikçi Sean Carroll, “Bir evrende olup biten bir şeyin başka bir evrende herhangi bir etkisi olması, hele bir insanın bir dünyadan diğerine yürüyerek geçmesi, fizik açısından neredeyse imkansız.” diyerek, dizideki portal fikrinin gerçek dünyada karşılığı olmadığını belirtiyor.
Sonuç olarak analiz, Stranger Things’in bilimsel gerçekleri birebir yansıtmadığını fakat tamamen hayal ürünü de olmadığını ileri sürüyor. Paralel evren fikri, günümüz fiziğinde ciddi biçimde tartışılan teorik bir konu olmaya devam ediyor. Bilim insanlarına göre, fikir şimdilik dizilerdeki gibi fiziksel kapılarla ulaşılan dünyalardan çok, evrenin nasıl çalıştığını anlamaya yönelik matematiksel bir çerçeve olarak değerlendiriliyor.
Kaynak: Nature