Mikroplastikler, boyutları genellikle 5 milimetre ile 1 mikrometre arasında değişen mikroskopik boyutta sentetik plastik parçacıklarını ifade ediyor. TÜBİTAK verilerine göre denizlerde, havada ve toprakta yaygın şekilde bulunan mikroplastikler; şişelenmiş sular, deniz ürünleri, paketli gıdalar ve plastikle temas eden yiyecekler tüketildiğinde vücuda giriyor. Aynı zamanda bu parçacıkların, havadaki tozlar aracılığıyla akciğerlere ulaştığı düşünülüyor. Uluslararası üniversitelerin ortak yürüttüğü çalışmada, hava yoluyla vücuda giren mikroplastiklerin akciğer kanseri ile ilişkili olabileceği ortaya kondu.
Mikroplastiklerin çevre için kaçınılmaz bir gerçek olduğunu belirten araştırmacılar, solunum yoluyla akciğerlere ulaşan mikroplastiklerin insan vücuduna girdiğinde nasıl bir etki bıraktığını, bu etkilerin kişiden kişiye nasıl değiştiğini ve hastalıklara sebep olup olmadığını bilmediklerini, insanların bu parçacıkları her gün soluduğunu göz önünde bulundurarak çok kapsamlı bir araştırma gerçekleştirdi.
Akciğer kanseri hastalarında mikroplastikler daha fazla
Araştırma kapsamında Yunanistan’daki Larissa Üniversitesi Hastanesinde akciğer semptomlarına baktırmak için bronkoskopi yaptıran 100 kişinin örnekleri incelendi. İlerleyen süreçte total akciğer lavajı (akciğer yıkama) yapılırken, bazı hastalardan küçük bir akciğer dokusu örneği de alındı. Mikroplastiklerin varlığı açısından her örnek detaylı olarak incelendi. 100 hastadan alınan örneklerin sonucunda 50 hastaya akciğer kanseri teşhisi kondu.
Araştırmacılar, tüm örnekler ile toplam 232 mikroplastik parçacığı tespit etti. Hastaların yüzde 70’inde mikroplastikler görüldü. Tüm hastalardan alınan örnekler beraber incelendiğinde, akciğer kanseri olan hastaların, olmayan hastalara göre çok daha yüksek bir mikroplastik yüke sahip olduğu ortaya çıktı.
Akciğer kanseri teşhisi konan hastalarda, total akciğer lavajı örneklerinde yüzde 66 daha fazla mikroplastik bulunduğu belirlendi. Total akciğer lavajı örnekleri hava boşluklarındaki parçacıkları toplarken, doku örnekleri akciğerdeki parçacıkları ortaya çıkardığından, mikroplastiklerin akciğerde eşit dağılmayabileceği ve farklı bölgelerin parçacıkları farklı şekillerde tutabileceği ortaya çıktı.
Plastik sadece çevreye değil, insan sağlığına da zararlı
Analizlerde, ambalaj, tekstil ve ev malzemeleri gibi günlük ürünlerde bulunan polipropilen ve polietilenin en yaygın plastik türleri olduğu görüldü. Araştırmacılar, plastik kullanımının azaltılmasının ekosistem üzerindeki faydalarından ziyade insan sağlığı için de önemli olduğunu belirtti.
Mikroplastiklerin sağlık üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmacılar, çalışmaların henüz erken aşamada olduğunu ancak bu küçük plastik parçalarının vücudun çeşitli bölgelerine sızdığını bildirdi. Çalışmanın hava aracılığıyla solunan mikroplastiklerin akciğere yerleştiğine dair kanıtlar içerdiği vurgulandı. Ancak araştırmacılar, kanser dahil diğer akciğer hastalıklarında hava yoluyla solunan mikroplastiklerin etkisi üzerine daha fazla araştırma yapılmasının gerekli olduğunu düşünüyor.
Kaynak: European Respiratory Society