Bilim insanları, köpeklerin insan yüzlerindeki farklı olumsuz duyguları -korku, öfke ve üzüntü- birbirinden ayırt edebildiğini gösteren yeni bir kanıt ortaya koydu. iScience dergisinde yayınlanan araştırma, manyetik rezonans görüntüleme (MRI) yöntemiyle köpek beyinlerini tarayarak bu bulguya ulaştı.
Viyana Üniversitesinden nörobilimci Raúl Hernández-Pérez ve ekibi, evcil köpeklerin insan yüzü fotoğraflarına bakarken beyin aktivitelerini MRI ile inceledi. Daha önceki çalışmalarını temel alan araştırmacılar, köpeklerin insanların farklı duygusal ifadelerini gerçekten ayrı ayrı işlediğine dair kanıt buldu.
Araştırmacılar önceden köpeklerin sadece “iyi ruh hali” (mutluluk) ile “kötü ruh hali” (öfke, korku, üzüntü) arasında bir ayrım yapıp yapmadığından emin değildi. Yeni araştırma bu belirsizliği gidermeye çalıştı.
Korku diğerlerinden ayrışıyor
Makine öğrenmesi yöntemleriyle yapılan analizde, köpek beyninin korku ile üzüntüyü ayırt ederken sağ rostral suprasilviyan girus bölgesini, korku ile öfkeyi ayırt ederken ise sağ orta ektosilviyan girus ile sol splenial girus bölgelerini devreye soktuğu belirlendi. Buna karşılık, öfke ve üzüntü ifadeleri arasında beyin aktivitesinde belirgin bir fark tespit edilemedi. Yani korku, diğer olumsuz duygulardan net biçimde ayrışıyor.
Araştırmacılara göre bunun nedeni, korku ve öfkenin köpeklerin dikkatini üzüntüden daha fazla çekmesi olabilir. Nitekim önceki araştırmalar, köpeklerin korku ve öfkeye daha hızlı tepki verdiğini ve kalp atış hızının yükselmesi gibi daha güçlü fiziksel tepkiler gösterdiğini ortaya koymuştu. Bunun nedeni, bu iki duygunun köpekler açısından güvenliklerini tehdit edebilecek, hızlı tepki gerektiren işaretler olması olabilir. Üzüntü ise köpekler için doğrudan bir tehdit oluşturmadığından, bu duyguya karşı aynı aciliyet hissedilmiyor -araştırmacılar, bazı köpeklerin sahibi üzgünken beklenen “kahraman” tepkisini göstermediğini hatırlatıyor.
Araştırmanın iki aşamasında toplam sekiz ve on iki köpek yer aldı; örneklem sayısının küçük olması bir sınırlılık olarak öne çıkıyor. Yine de bu çalışma, köpek beyninin iki farklı insan yüz ifadesini ayırt edebildiğini MRI temelli olarak gösteren ilk kanıt niteliği taşıyor. Bulgular, köpeklerin insan duygularına ilişkin zihinsel temsilinin basit bir “iyi/kötü” ayrımının ötesine geçtiğine işaret ediyor.
Araştırmacılar ayrıca, duygu algısının -ister insanlarda, ister köpeklerde, ister başka türlerde olsun- tek bir “duygu merkezi” tarafından değil, birlikte çalışan bir beyin bölgeleri ağı tarafından yürütüldüğünü vurguluyor.
Görüntünün ötesinde: Koku ve ses
Araştırmacılar, sabit fotoğraflar kullanmanın köpeklerin duygu algısını insan merkezli bir yöntemle incelemek anlamına geldiğine dikkat çekiyor. Oysa köpekler, insan sesinin ve kokusunun da duygu taşıdığı zengin bir duyusal dünyada yaşıyor.
Nitekim insanlarla büyüyen kurtların bile insan korkusunun kokusuna köpeklerle benzer tepkiler verdiği belirlendi. Bu durum, türler arası biyolojik farklardan çok, öğrenmenin rolüne işaret ediyor: köpekler (ve kurtlar), insanlarla her etkileşimde onları biraz daha “öğreniyor”.
Araştırmacılara göre köpekler; izleyerek, koklayarak ve dinleyerek insan duygularını takip ediyor, bu sinyallerin insan davranışlarını nasıl öngördüğünü öğreniyor ve bu bilgiyi insanlarla uyum içinde yaşamak için kullanıyor. Bilim insanları, köpeklerin duygularını daha iyi anlamayı da bu ilişkide insanların köpeklere borçlu olduğu bir “karşılık” olarak nitelendiriyor.
Kaynak: The Conversation , iScience