Lund Üniversitesi ve Cambridge Üniversitesinin ortak çalışmasıyla yürütülen araştırmada, Parkinson hastalarının kaybettikleri dopamin üreten sinir hücreleri yerine, kök hücrelerden geliştirilen yenileriyle değiştirmenin mümkün olabileceği belirtildi.
Parkinson hastalığı Alzheimer’dan sonra en bilinen ikinci nörodejeneratif hastalık olarak biliniyor. Nörolojik hastalıklar günümüzde engelliliğin başlıca nedenlerinden biri olurken, Parkinson hastalığının görülme sıklığı, ölüm oranlarının gittikçe artmasıyla en hızlı artış gösteren nörodejeneratif hastalıklardan biri olduğu vurgulandı. 2019’dan bu yana 8.5 milyondan fazla insanın Parkinson hastalığı ile savaştığı bilinirken, bu sayının 2040’a kadar 12 milyonu aşması bekleniyor.
STEM-PD tedavisi süreci
Bu kapsamda araştırmacılar, STEM-PD adlı Parkinson hastalığı için geliştirilen yenilikçi bir kök hücre nakli tedavisi geliştirdi. STEM-PD’nin asıl amacı beyindeki dopamin eksikliğinden kaynaklanan ana motor bulgularını tedavi etmekti. Çalışmada, Parkinson hastalığı sebebiyle beyinde kaybedilen dopamin üreten sinir hücrelerini, kök hücrelerden elde edilen yenileriyle değiştirmenin hedeflendiği aktarıldı.
Toplam sekiz katılımcı gözlemlendi ve sırayla düşük ve yüksek doz gruplarına ayrıldı. Yüksek doz grubunda bulunan bir katılımcı 10 hafta ardından nakil sonrasında fungal akciğer enfeksiyonu geçirerek hayatını kaybetti. Kalan tüm katılımcılar 12 ay boyunca takip edildi. İki doz grubu arasında ortalama yaş 63, ortalama hastalık süresi 14.5 yıl ve katılımcıların %75’inin cinsiyeti erkekti. Katılımcıların hepsine kök hücre kaynaklı dopamin hücresi nakledildi ve ilk bir yıllık takipte nakledilen hücrelere bağlı herhangi bir yan etki görülmedi. İlk 12 aylık sonuçlar özellikle düşük doz grubundaki katılımcıların hareket fonksiyonlarında belirgin iyileşme görüldü. Yüksek doz grubunda 3 kişide de benzer iyileşme kaydedildi.
Parkinson hastalarının dopamin hücre kaybı durumunda titreme, hareketlerde yavaşlama, kas katılığı ve denge bozukluğu gibi belirtiler gösterdiği aktarılan araştırmada, nakledilen hücrelerin zaman içerisinde olgunlaşarak beyinde dopamin üreten sinir hücrelerine dönüşmesinin amaçlandığı belirtildi.
Lund Üniversitesi STEM-PD baş araştırmacısı Prof. Dr. Malin Parmar, elde edilen sonuçların rejeneratif tıp açısından çok önemli olduğunu belirtirken, Cambridge Üniversitesi Klinik Nörobilim bölümünden Prof. Dr. Roger Barker, çalışmayı parkinson hastaları için “heyecan verici yeni bir dönem” olarak aktardı.
Takip süreci devam ediyor
Araştırmacılar, STEM-PD çalışmasının kök hücreden elde edilen dopamin hücrelerinin Parkinson tedavisinde güvenle kullanılabileceğine dair önceki bulguları desteklediğini belirtti. Çalışmaşimdilik güvenli görünse de, iş yarayıp yaramadığını anlamak için daha fazla hasta ve daha uzun takip gerektiği vurgulandı. Bu kapsamda mevcut katılımcılar 36 ay boyunca izlenmeye devam edilecek.
Kaynak: Anadolu Ajansı, Nature