ABD Temsilciler Meclisi, yaz saati uygulamasını kalıcı hale getiren ve Amerika Birleşik Devletleri’nin büyük bölümünde 1960’lardan beri uygulanan yılda iki kez saat değiştirme pratiğine son veren yasa tasarısını ezici bir çoğunlukla kabul etti.
Senato’ya gönderilen tasarı, 117’ye karşı 308 oyla kabul edildi. Yasa yürürlüğe girerse, Kasım ayında saatler artık kış saatine geri alınmayacak. Ancak şu anda yaz saatini uygulamayan veya yasa değişmeden önce kalıcı kış saatine geçme yönünde oy kullanan eyaletler, yıl boyu sürecek yaz saati uygulamasının dışında kalmayı tercih edebilecek.
Kalıcı yaz saati uygulamasına geçmeyi destekleyenler, saatleri değiştirmenin uyku düzenini bozduğunu, iş kazalarını artırdığını ve daha fazla trafik kazasına yol açtığını ileri sürüyor. Ayrıca, saatleri yıl boyunca bir saat ileri tutmanın akşamları daha fazla gün ışığı sağlayacağını ve kış aylarında ekonomik faaliyeti canlandıracağını savunuyorlar.
Karşı çıkanlar ise bu değişikliğin, kış aylarında sabahların güneşin bir saat geç doğması anlamına geleceğini belirtiyor. Bu durumun; okula giden çocukların, işe gidenlerin, işçilerin, çiftçilerin ve diğer çalışanların gün ağarmadan yola çıkmasına neden olacağını düşünüyor. Bazı yerlerde kışın en soğuk döneminde güneş sabah neredeyse 09.00’a kadar ya da daha geç saatlere kadar doğmayacak.
Tasarının önünde Arkansas Cumhuriyetçi Senatörü Tom Cotton ve diğer bazı isimlerin muhalefeti bulunuyor. Cotton, kalıcı yaz saatinin kışın çok geç gün doğumlarına yol açacağını ve ülkenin birçok yerinde çocukları karanlıkta okula gitmeye zorlayacağını savundu.
Kalıcı kış saati uygulaması da teklif edildi
Pazartesi günü, Temsilciler Meclisi milletvekilleri, yaz saati yerine kış saatini (standart saati) kalıcı hale getirmeyi öngören alternatif bir teklifin oylanması talebini reddetti.
Büyük ABD havayolu şirketlerini temsil eden Airlines for America grubu endişelerini dile getirerek, tasarının “yolcu mağduriyeti, mürettebat ve uçak konumlandırma ile yurt içi ve uluslararası bağlantı sorunları dahil olmak üzere havacılık üzerinde önemli etkileri olacağını” belirtti. Airlines for America, “Herhangi bir değişikliğin, bu küresel karmaşıklıkları yansıtan bir uygulama takvimine ihtiyacı olacaktır” açıklamasında bulundu.
Mayıs ayında, Temsilciler Meclisi Enerji ve Ticaret Komitesi, Gün Işığını Koruma Yasası’nı (Sunshine Protection Act) 1’e karşı 48 oyla kabul etmişti. ABD Senatosu, Mart 2022’de yaz saatini kalıcı hale getirmek için oy birliğiyle karar almıştı ancak Temsilciler Meclisi, gelen muhalefet nedeniyle bu tasarıyı hiçbir zaman gündeme almamıştı. Hawaii ve Arizona eyaletleri yaz saati uygulamasını kullanmıyor.
ABD, İkinci Dünya Savaşı sırasında yıl boyunca yaz saati uygulamış ve enerji tüketimini azaltmak amacıyla 1974’te bu uygulamayı yeniden yürürlüğe koymuştu. Ancak bu adım halk nezdinde karşılık bulmazken, Kongre aynı yıl içinde yasayı iptal etti.
Bilim, kalıcı saat uygulaması hakkında ne diyor?
Stanford Medicine araştırmacıları tarafından yapılan 2025 tarihli bir analize göre, saatlerin yılda iki kez değiştirilmesi sirkadiyen ritimleri bozarak inme ve obezite oranlarını yükseltebilir.
PNAS dergisinde yayınlanan makaleye göre, yılda iki kez saatlerin ileri ve geri alınması vücudun biyolojik saatini (sirkadiyen ritmi) bozarak uzun vadede sağlık üzerinde olumsuz etkilere yol açabiliyor.
Araştırmacılar, kalıcı standart saat, kalıcı yaz saati ve mevcut mevsimsel saat değişikliği uygulamalarını karşılaştırdı. Sonuçlar, saatlerin yılda iki kez değiştirilmesinin en olumsuz seçenek olduğunu, hem kalıcı standart saatin hem de kalıcı yaz saatinin daha sağlıklı olacağını ancak en büyük faydanın kalıcı standart saat uygulamasında görüleceğini ortaya koydu.
Makalenin öne sürdüğü modele göre, kalıcı standart saat uygulaması, ABD genelinde yaklaşık 300 bin daha az inme vakası ve 2,6 milyon daha az obezite vakası ile ilişkilendirilebilir. Temel nedeni, sabah saatlerinde daha fazla doğal ışık alınmasının biyolojik saatin 24 saatlik döngüyle daha iyi uyum sağlamasına yardımcı olması.
Araştırmacılar, bulguların gerçek yaşam koşullarını tam olarak yansıtmadığını ve hava durumu, yaşam tarzı ile ışığa maruz kalma alışkanlıkları gibi etkenlerin de sonuçları etkileyebileceğini vurgularken, yine de mevcut uygulamanın sağlık açısından en dezavantajlı seçenek olduğuna dikkat çekiyor.
Kaynak: Reuters, Stanford Medicine, 2N News