Arkeologlar, Almanya’daki bir Orta Çağ latrinasında (tuvalet çukuru) deri çanta içinde ahşap ve balmumundan yapılmış bir defteri buldu. Latince el yazısıyla notlar içeren 10 sayfalık defterin, yaklaşık 800 yıl önce bir Orta Çağ tüccarı tarafından yanlışlıkla düşürüldüğü düşünülüyor.
Defter ve çanta, Almanya’nın kuzeyindeki Paderborn kentinde yeni bir bina inşaatı sırasında bulundu. Westphalia-Lippe Bölgesel Birliği’nin (LWL) 12 Mayıs tarihli açıklamasına göre arkeologlar, hava almadan mühürlendiği anlaşılan beş Orta Çağ latrinasını kazdı. Oksijensiz ortam sayesinde normalde çürüyüp yok olacak birçok organik eser korunabildi.
Laboratuvarda eserlerin rutin temizliği sırasında uzmanlar, sıradan bir toprak parçası gibi görünen şeyin aslında kapaklı küçük bir deri kutu olduğunu fark etti. LWL’de konservatör olarak görev yapan Susanne Bretzel açıklamada, “Toprağın altında geçen onca yüzyıla rağmen, tuvaletten çıkan bu buluntu hala oldukça kötü kokuyordu.” dedi.
Yaklaşık 8,6 x 5,5 santimetre boyutlarındaki küçük not defteri, biraz daha büyük ve zambak motifiyle süslenmiş bir deri çanta içindeydi. Ahşap defterin sekiz sayfası çift taraflı, iki sayfası ise tek taraflıydı. Tüm sayfalar, üzerine bir stilus (yazı yazma aleti) yardımıyla yazı yazılabilen balmumu tabakasıyla kaplıydı.
Defterin içinde uzmanlar, Latince bitişik el yazısıyla yazılmış çok sayıda satır tespit etti. Ancak bazı satırların üst üste yazılması ve farklı yönlerde bulunması, metnin çözümünü zorlaştırıyor.
Arkeolog Barbara Rüschoff-Parzinger açıklamada, “Bazı kelimeler okunabiliyor ancak yanlış yazımlar nedeniyle metnin çözülmesi zaman alacak” açıklamasında bulundu. Yazı karakterinin özelliklerine göre defterin 13. yüzyıl ile 14. yüzyıl sonları arasında kullanıldığı düşünülüyor.
Tüccara ait olabilir
Deri çanta ise ayrıca inceleniyor. Üzerindeki kabartma zambak motifi, defterin toplumun seçkin bir üyesine ait değerli bir eşya olabileceğini düşündürüyor. Orta Çağ’da zambak sembolü kraliyet gücü ve ilahi lütuf ile ilişkilendiriliyordu. Ancak defterin sahibinin kim olduğu hala bilinmiyor.
Arkeolog Sveva Gai, “Bir Paderborn tüccarı bu defterin sahibi olabilir; ticari işlemleri ve düşüncelerini not almış olabilir” dedi. Gai’ye göre tüccarlar, dönemin çoğu insanından farklı olarak eğitimliydi ve okuma yazma biliyordu. Bu nedenle toplumun elit kesimi arasında yer alıyorlardı.
Latrinalarda bulunan diğer eserler arasında fıçılar, bir bıçak, taş seramik kaplar, sepet parçaları ve ipek kumaş kalıntıları da yer aldı. Buluntular, defterin 13. ve 14. yüzyıllara ait olduğunu ve sahibinin yüksek statülü biri olduğunu destekliyor.
Bretzel, ipek kumaşların tuvalet kağıdı olarak kullanılmış olabileceğini söylüyor: “Latrinadaki ipek kumaş parçaları kısmen dikdörtgen biçiminde yırtılmıştı; bazıları son derece ince dokunmuş ve süslenmişti. Belki de bir zamanlar şık olan bu kumaşlar atılmadan önce tuvalet kağıdı olarak kullanıldı.”
Yapılacak yeni araştırmaların, defterini yanlışlıkla tuvalete düşüren kişinin kimliğini ortaya çıkarabileceği tahmin ediliyor. Gai’ye göre, incelenen latrina belirli bir araziyle ilişkilendirilebilirse, arşiv araştırmalarıyla o arazide yaşayan kişiler tespit edilebilir. Böylece, balmumu tablet belirli bir kişinin adıyla eşleştirilebilir.
Arkeologlar, tüm koruma sürecinin yaklaşık bir yıl süreceğini ve ardından defter ve deri çantanın Paderborn’daki LWL Müzesi’nde sergileneceğini açıkladı.
Görseller LWL tarafından paylaşıldı.