Akdeniz Koruma Derneği ile Ege Üniversitesi iş birliğinde yürütülen proje kapsamında Türkiye’ye özgü likya orkidesinin ilk kez tohumdan üretimi gerçekleştirildi. Kritik tehlike altındaki türün korunmasına yönelik çalışmada laboratuvar ortamında çimlendirme ve doğal ortama adaptasyon süreci başlatıldı.
Projede bitkinin doğal yaşam alanındaki bireyler kayıt altına alındı. Seçilen ebeveynler kontrollü şekilde tozlaştırıldı ve tohum elde edildi. Elde edilen tohumlar özel besiyerlerinde çimlendirildi, ardından sera koşullarında gelişimleri izlenmeye başlandı. Çalışma kapsamında oluşturulan mini tohum bankasında türün genetik materyali koruma altına alındı. Elde edilen tohumlar Ulusal Tohum Bankası’na gönderilerek genetik materyalin korunmasına yönelik önemli bir adım atıldı.
Likya orkidesi (Ophrys lycia), Akdeniz’de yetişen, boyu 40-50 santimetreye kadar ulaşabilen çok yıllık bir orkide türü. Toprak altında iki yumrusu bulunan bitki, mart sonu ve nisan aylarında çiçek açıyor. Yayılış alanı oldukça dar olduğundan bu tür dünyada sadece Antalya’nın Kaş ilçesi ve çevresinde görülüyor. Türkiye’de 200 farklı türü bulunan ve büyük bir kısmı yumrulu likya orkidesi, ilkçağlardan bu yana yumruları toz haline getirilerek “salep” elde ediliyor.
Likya orkidesi miras olacak
Çalışma kapsamında yaklaşık 400 günlük laboratuvar sürecinin ardından tohumlar, bitkinin laboratuvardan doğaya geçişte hayatta kalmasını sağlamak için kontrollü toprak ortamına alındı. Laboratuvarda geliştirilen fideler doğada 4 aydır canlı kalmayı başardı ve tohumlar Ulusal Tohum Bankası’na gönderildi. Fideler gelişimini tamamladıktan sonra Kaş’taki 3 köye transfer edilecek.
Türün kritik eşikte olduğuna dikkat çeken Akdeniz Koruma Derneği Denetim Kurulu üyesi Nejdet Bozkurt projeye ilişkin, “Bu çalışmayla doğada 200 kökün altına inmiş Likya orkidesinin ilk kez tohumdan üretimini başarıyla gerçekleştirdik. Elde ettiğimiz tohumları Ulusal Tohum Bankasına göndererek genetik materyalimizin bir miras olarak gelecek nesillere aktarılmasını da sağlamış olduk.” ifadesini kullandı.
Kaynak: Anadolu Ajansı