Çin, ağır felçli bireylerin el hareketlerini yeniden kazanmasına yardımcı olan bir beyin çipini onayladı. “Beyin-bilgisayar arayüzü” adı verilen bu teknoloji, kişinin sadece düşünerek robotik bir eldiveni kontrol etmesini sağlıyor.
Şanghay merkezli Neuracle şirketi tarafından geliştirilen ve “NEO” adı verilen sistem, klinik deneylerin dışına çıkarak gerçek hastalar üzerinde kullanılmasına izin verilen ilk örnek oldu.
Sistemin temelinde “beyin-bilgisayar arayüzü” yer alıyor. Bu teknoloji, beynin ürettiği elektriksel sinyalleri okuyarak dış bir cihaza aktarıyor. Kişi elini hareket ettirdiğini hayal ettiğinde, beyinde oluşan sinyaller cihaz tarafından algılanıyor. Sinyaller daha sonra bir bilgisayara gönderiliyor ve burada özel yazılımlar sayesinde çözümleniyor. Çözümlenen sinyaller, robotik bir eldivene iletiliyor ve bu eldiven gerçek bir el gibi hareket ederek nesneleri tutma, kaldırma ve taşıma gibi işlevleri yerine getiriyor.
Çip takılmayan elde de iyileşme gözlemlendi
NEO, yaklaşık bir madeni para büyüklüğünde çipten oluşuyor. Cihaz doğrudan beynin içine yerleştirilmiyor. Bunun yerine kafatasına entegre ediliyor ve beynin bir tarafına yerleştirilen elektrotlar sayesinde sinyaller toplanıyor.
Elektrot, sinir hücrelerinden gelen elektrik sinyallerini algılayan küçük iletken yapılara verilen isim. Böylece, beyin dokusuna zarar verme riski azaltılıyor. Uzmanlar bu yöntemi “minimal invaziv” yani vücuda en az müdahale ile yapılan işlem olarak tanımlıyor.
Araştırmacıların makalede paylaştığı verilere göre, cihazı kullanan bir hasta 9 ay içinde önemli gelişmeler gösterdi. Daha önce kendi başına yemek yiyemeyen hasta, robotik eldiven yardımıyla bu hareketleri gerçekleştirmeye başladı.
Hastanın kavrama, sıkma ve parmak hareketlerinde belirgin iyileşme gözlemlendi. Üstelik, sadece cihazın bağlı olduğu elde değil, diğer elde de sınırlı bir gelişim kaydedildi.
Çalışma süresince 32 hastaya çip yerleştirildi. Araştırmacılar, tüm hastaların robotik eldiven yardımıyla nesneleri kavrayabildiğini belirtiyor. Ancak uzmanlar, hasta sayısının henüz sınırlı olduğuna dikkat çekerek daha geniş çaplı çalışmalar gerektiğini vurguluyor.
Araştırmacıların iddiasına göre, NEO’nun en önemli farkı daha az riskli bir yöntem kullanması. Örneğin ABD merkezli Neuralink şirketi tarafından geliştirilen bazı sistemler doğrudan beyin dokusunun içine yerleştiriliyor.
NEO ise beynin içine girmeden, yüzeyden sinyal okuyabiliyor. Bu da hem ameliyat riskini azaltıyor hem de cihazın daha hızlı onay almasını sağlıyor.
Çin’in beyin-bilgisayar arayüzü stratejisi
Beyin-bilgisayar arayüzünün onaylanması, Çin’in 2026–2030 yıllarını kapsayan yeni kalkınma planıyla aynı döneme denk geldi. Planda beyin-bilgisayar arayüzleri “geleceğin endüstrisi” olarak tanımlanıyor.
Uzmanlara göre zamanlama tesadüf değil. Devletin bu alana daha fazla yatırım yapması ve yeni nesil beyin çiplerinin geliştirilmesi bekleniyor.
Araştırmacılar, yıl sonuna kadar cihazı felç hastalığı inme kaynaklı olan hastalar üzerinde test etmeyi planlıyor. Ayrıca daha gelişmiş elektrot sistemleri ve yapay zeka destekli analiz yazılımları üzerinde de çalışmalar sürüyor.
Bilim insanları, bu teknolojinin ilerleyen yıllarda sadece hareket kaybını değil, konuşma ve hatta hafıza gibi daha karmaşık beyin fonksiyonlarını da geri kazandırabileceğini düşünüyor.
Kaynak: Nature