Bursa Tofaş Lisesi öğrencileri 2023 yılında çalışmalarına başlayarak lityum demir fosfat ile çalışan elektrikli araç geliştirdi. “UMAY” adını verdikleri araçta kullanılan lityum demir fosfat batarya teknolojisi, elektrikli araçlarda tercih edilen güvenli ve uzun ömürlü enerji depolama sistemlerinden biri olarak biliniyor.
Bu batarya türü, kimyasal yapısı sayesinde yüksek sıcaklıklara karşı daha dirençli oluyor ve aşırı ısınma ya da yanma riski diğer bazı lityum bataryalara göre daha düşük kalıyor. Ayrıca şarj-deşarj döngüsüne daha dayanıklı oldukları için uzun süre performans kaybı yaşamadan kullanılabiliyor. Bu sayede hem bataryanın ömrü uzun kalıyor hem de aracın bakım maliyetleri daha aza iniyor.
Öte yandan, iç yapısındaki kararlı kristal yapı, yani atomların düzenli ve sağlam bir şekilde dizilmiş olması sayesinde batarya yüksek sıcaklıklarda daha güvenli çalışabiliyor ve performansını daha uzun süre koruyabiliyor. Bu yapı, batarya çalışırken ortaya çıkan ısıyı daha iyi tolere etmesine ve ani sıcaklık yükselmelerinin önüne geçilmesine yardımcı oluyor. Böylelikle pil hücreleri daha güvenli koşullarda çalışıyor ve performans kaybı riski azalıyor.
Araçta ayrıca batarya yönetim sistemi yer alıyor. Bu sistem, pil hücrelerinin sıcaklığını, doluluk oranını ve voltaj değerlerini sürekli takip ederek aşırı ısınma, kısa devre veya performans düşüşü gibi riskleri önlüyor. Böylece hem güvenlik artıyor hem de bataryanın kullanım ömrü uzuyor.
Araçta, elektrik sisteminde oluşabilecek kaçak akımları fark etmek için izolasyon izleme cihazı kullanılıyor. Bu sistem, olası elektrik sorunlarını önceden tespit ederek sürüş güvenliğini artırıyor. Ayrıca aracın hızını, harcadığı enerjiyi ve motorun çalışma performansını kontrol eden elektronik kontrol ünitesi de bulunuyor. Bu sayede araç daha düzenli ve verimli şekilde çalışabiliyor.
Tek şarjla 100 km yol
Yaklaşık 300 kilogram ağırlığında olan araç, hafif gövde yapısı sayesinde daha az enerji tüketiyor. Araç saatte yaklaşık 60 kilometre hıza ulaşabiliyor ve tek şarjla ortalama 100 kilometre yol kat edebiliyor.
Projenin temel amacı, aracın daha az enerji harcayarak daha uzun mesafe gidebilmesini sağlamak. Bu nedenle öğrenciler, aracın şeklini hava direncini azaltacak şekilde geliştiriyor, daha hafif malzemeler kullanarak enerji tüketimini düşürmeye çalışıyor ve batarya sistemini daha verimli hale getirmek için çalışmalar yapıyor.
2025 yılında TÜBİTAK’ın düzenlediği Uluslararası Efficiency Challenge Elektrikli Araç Yarışları’na katılan ekip, teknik ve görsel tasarım kategorilerinde derece aldı. Yarışma sırasında diğer takımların geliştirdiği teknolojileri inceleyen öğrenciler, edindikleri deneyimlerle araçlarını daha da geliştirmeyi hedefliyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı