Bursa’da yaşayan emekli Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni Atila Tınkılıç, gençlik yıllarında başlayan gökyüzü merakını zamanla teleskop üretimine dönüştürdü. 1990’lı yıllarda teleskop yapmayı denese de yeterli imkan bulamadığı için bu hayalini ertelemek zorunda kalan Tınkılıç, 2006 yılında farklı kaynaklardan araştırmalar yaparak ilk teleskobunu üretmeyi başardı. İlk başta küçük çaplı aynalarla başlayan bu süreç, zamanla daha büyük ve daha hassas teleskopların üretilmesine kadar ilerledi.
Teleskop yapımında en kritik parçalardan biri optik aynalar. Çünkü teleskoplarda görüntü, mercekten çok aynalar sayesinde oluşuyor. Uzak yıldızlardan ve galaksilerden gelen çok zayıf ışık, teleskobun içindeki büyük aynaya çarpıyor ve odak noktasına doğru yönlendiriliyor. Böylece insan gözüyle görülemeyecek kadar uzak gök cisimleri gözlemlenebiliyor.
Tınkılıç da teleskopların bu en önemli parçası olan aynaları kendi üretmeye başladı. Yaklaşık 20 milimetre kalınlığındaki cam plakaları özel makinelerle yavaş yavaş aşındırarak içbükey (çukur) bir şekle getiriyor. Bu işlem sırasında cam yüzeyi mikron seviyesinde düzeltiliyor. Ardından yüzey, vakum ortamında alüminyum kaplama ile kaplanıyor. Alüminyum kaplama, ışığın büyük kısmını geri yansıtabildiği için teleskop aynalarında en çok kullanılan malzemelerden biri olarak biliniyor.
Hazırlanan aynalar daha sonra Tınkılıç’ın tasarladığı mekanik gövdelere yerleştiriliyor. Bu sistem, teleskobun gökyüzünde belirli bir noktaya sabitlenmesini ve hassas şekilde hareket ettirilmesini sağlıyor. Aynaların doğru açıyla yerleştirilmesi, teleskobun net görüntü oluşturabilmesi açısından büyük önem taşıyor.
20 yılda 200 teleskop üretti
Bugüne kadar yaklaşık 200 teleskop üreten veya yapımına yardımcı olan Tınkılıç, yalnızca teleskop üretmekle kalmıyor. Aynı zamanda teleskop yapmak isteyen öğrencilere, üniversitelere ve bilim projeleri hazırlayan gençlere ayna yapım kitleri ve eğitim desteği de veriyor. Bu kitlerin içinde cam, aşındırma tozları, ölçüm araçları ve test cihazları bulunuyor. Öğrenciler bu setlerle kendi teleskop aynalarını yapmayı öğrenebiliyor.
Tınkılıç, yıllar içinde teleskop çaplarını büyüterek daha gelişmiş sistemler üretmeyi başardı. Son olarak 50 santimetre çapında Cassegrain tipi bir teleskop geliştirdi. Konuyla ilgili Atila Tınkılıç “Kendimi denemek için en büyük teleskobu da yaptım. Onunla ancak Andromeda Galaksisi’ni görebiliyoruz, şu anda ortam karanlık olmadığı için. El yapımı en büyük cassegrain (çift aynalı) teleskop bu. Türkiye’de bazı arkadaşlar da bundan sonra yaptılar ama onlar cassegrain değil, bunlar çift aynalı, yapımı çok zor. İkincil aynası olunca da hata payı ikiye katlanıyor o yüzden yapımı zahmetli.” diyerek teleskop yapımının oldukça hassas ve sabır gerektiren bir süreç olduğuna dikkat çekiyor.
Cassegrain teleskopları, iki aynalı özel bir optik sistem kullanıyor. Büyük ana ayna ışığı topluyor, ardından bu ışık küçük ikinci aynaya yönlendiriliyor ve teleskobun arka kısmındaki gözlem noktasına iletiliyor. Bu tasarım sayesinde teleskop daha kompakt hale gelirken, ışık daha verimli kullanıldığı için uzak gök cisimleri daha net şekilde gözlemlenebiliyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı