Uganda’daki Kibale Ulusal Parkı’nda yaşayan vahşi şempanzeler arasında gözlenen sıra dışı bir ayrışma belgelendi. Yıllarca aynı topluluğun parçası olan bireyler, grubun ikiye ayrılmasının ardından birbirlerine karşı ölümcül saldırılar düzenlemeye başladı. Araştırmacılar, bu süreci “insanlardaki iç savaşlara benzer bir dinamik” olarak tanımlasa da, neden başladığı hala net değil.
Şempanzeler (Pan troglodytes) arasında farklı gruplar arasındaki çatışmalar yaygın ancak aynı topluluktan kopan bireylerin birbirine karşı organize ve uzun süreli şiddet uygulaması oldukça nadir görülüyor. Bu durum daha önce yalnızca 1970’lerde Tanzanya’daki Gombe’de Jane Goodall tarafından sınırlı gözlemlerle kaydedilmişti. Ancak yeni çalışma, çok daha büyük ve detaylı bir örneği ortaya koyuyor.
Aaron Sandel liderliğindeki araştırma ekibi, yaklaşık 30 yıldır izlenen Ngogo şempanze topluluğunda yaşanan bu dramatik dönüşümü analiz etti. Bir dönem yaklaşık 200 bireyden oluşan topluluk, 2015 civarında iki ayrı gruba ayrıldı. Başlangıçta gruplar arasında sosyal bağlar sürse de zamanla bu ilişkiler tamamen koptu ve yerini düşmanlığa bıraktı.
17 yavru, 7 erkek birey hayatını kaybetti
2018’den itibaren sınır devriyeleri sırasında artan gerilim, kısa sürede ölümcül saldırılara dönüştü. Erkek şempanzelerin hedef alındığı baskınlarda çok sayıda birey öldürülürken, 2021’den sonra yavru şempanzelere yönelik öldürmelerin de arttığı gözlendi. Araştırmacılar, kaybolan bireyler nedeniyle gerçek can kaybının açıklanandan daha yüksek olabileceğini düşünüyor.
Bilim insanları bu şiddetin nedenini kesin olarak belirleyemese de bazı olası tetikleyicilere dikkat çekiyor. Aşırı kalabalık grup yapısı, besin ve eş rekabeti, liderlik değişimi, önemli bireylerin ölümü ve 2017’de yaşanan salgın hastalık gibi faktörlerin sosyal dengeleri bozmuş olabileceği ifade ediliyor. Ayrıca Ngogo topluluğunun geçmişte de komşu gruplara karşı oldukça saldırgan olduğu biliniyor.
Kaynak: Science