NASA’nın Artemis programı, insanlı Ay uçuşları kapsamında emin adımlarla ilerliyor. Artemis II görevi, 1 Nisan 2026’da başlatıldı ve şu anda astronotlar Ay’ın yörüngesinden çıkmaya başlayarak geri dönüş yolundalar. Dört kişilik mürettebatı taşıyan Orion kapsülü, Ay’ın Dünya’dan görünmeyen yüzünü yani Güney Kutbu’nu geçerek derin uzayda hiç olmadığı kadar uzaklara seyahat ediyor.
Artemis II, NASA’nın en güçlü roketi SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) ve mürettebatı taşıyan Orion uzay aracının ilk insanlı test uçuşu konumunda. Bu görev, Orion kapsülünün yeteneklerini test etmeyi ve astronotları derin uzay yolculuğuna hazırlamayı amaçlıyor.
NASA, Artemis II’nin adım adım rotasını paylaştı. İlk olarak şu ana kadar gerçekleştiği üzere Orion kapsülü önce Dünya’nın, sonra Ay’ın yörüngesine girdi. Astronotların bulunduğu Orion uzay aracını taşıyan SLS roketi, TSİ (Türkiye Saati İle) 1 Nisan’ı 2 Nisan’a bağlayan gece 8.8 milyon libre itki kuvvetiyle fırlatıldı.
Uzaya ulaşınca SLS ana motorları durdu, çekirdek aşama Orion’dan ve üst aşamadan (ICPS) ayrıldı. Orion, yörüngesinin en alt noktasını 160 kilometre (km) yüksekliğe çıkarmak için ICPS motorunu ateşledi, alçak Dünya yörüngesine oturdu. 1 saat sonra ICPS yine ateşlendi, yüksek Dünya yörüngesine taşındı, 23 saat boyunca sistem kontrolleri yapıldı. Orion, ICPS’den ayrıldı; mürettebat, manuel uçuş testi için ICPS’yi hedefe alıp etrafında manevra denemeleri yaptı.
Test bitince Orion uzaklaştı, ICPS Pasifik Okyanusu üzerinde yanarak imha edildi. Birinci günün sonunda Ay’a gidiş rotası için gerekli yörünge geometrisini sağlamak üzere bir ateşleme daha yapıldı. İkinci günde ana motor son büyük ateşlemesini yaptı, Orion’u Ay’a doğru fırlattı (serbest dönüş rotası).
Ay’ın karanlık yüzünden geçildi, yüzeye en yakın konuma ulaşıldı
Sonraki 3 gün Orion, rotada kalmak için üç küçük düzeltme ateşlemesi gerçekleştirildi. Beşinci günün sonunda (6 Nisan’da/dün) araç, Ay’ın yer çekiminin Dünya’dan daha güçlü hissedildiği bölgeye girdi. Ay yüzeyinin 6 bin 400 – 9 bin 600 km üzerinden geçiş yapıldı. Orion Ay’ın Dünya’dan görünmeyen yüzünden geçerken Dünya ile iletişim 30-50 dakika boyunca kesildi.
Ay’ın arkasından dolanan Orion, Ay-Dünya yer çekimi alanı sayesinde Dünya’ya doğru çekilmeye başladı. 7 Nisan Salı günü (bugün), kapsül Dünya’nın yörüngesine geri dönerek, Ay’ın yer çekimi etki alanından ayrılacak. Eve dönüş yolculuğu için herhangi bir yakıt ateşlemesine gerek duyulmayacak, çünkü Artemis II, Ay’ın yer çekimini kullanarak kendini doğal uydu etrafında fırlatacak ve bu ivmeyi tüm yol boyunca kullanacak.
Son gün (10 Nisan Cuma), Artemis II Dünya’ya geri inecek ve kapsülün atmosferden alçalmaya başlaması için beklenen saat yaklaşık 20:00 (TSİ 11 Nisan 03.00 civarı).
Dönüş yolunda, güvenli bir iniş için üç küçük düzeltme manevrası yapılacak; sonuncusu inişe 5 saat kala olacak. Dönüşte, servis modülü ayrılıp atmosferde yanacak, mürettebatın olduğu kapsülün ısı kalkanı açılacak.
Yaklaşık 122 km yükseklikte atmosferin etkileri hissedilecek, sürtünmeden 1.650°C sıcaklık oluşacak, plazmadan ötürü iletişim kısa süreliğine kesilecek. Yeryüzüne (Dünya yüzeyine) 7 bin 200 km’de iki yavaşlatıcı paraşüt, 2 bin 800 km’de üç pilot paraşütü açılacak. Üç ana paraşüt daha açılırken hız 17 mph’e (27,36 km/s) düşürülecek. Son olarak, kapsül suya inecek, turuncu hava yastıkları kapsülün suda dik durmasını sağlayacak ve nihayetinde mürettebat tahliye edilecek.
Görevden sonra astronotlara ne olacak?
Astronotlar Dünya’ya döndükten sonra vücutlarının yeniden yer çekimine uyum sağlaması için bir dizi teste tabi tutulacak. Uzayda geçen sürenin kas yapısı üzerindeki etkileri incelenecek. Ayrıca iç kulaktaki denge mekanizması yer çekimine hemen uyum sağlayamayabileceği için astronotlar bir süre “deniz tutması” benzeri bir his yaşayabilir.
Apollo döneminin aksine, Ay yüzeyine iniş yapılmayacağı için Artemis II mürettebatı için özel bir biyolojik karantina uygulanması beklenmiyor.
Görevin asıl amacı “insanlı test uçuşu” olduğu için astronotların deneyimleri önemli veriler sağlayacak. Astronotlar, yolculuk boyunca karşılaştıkları teknik sorunları, kapsülün içindeki yaşam koşullarını ve sistemlerin performansını mühendislere detaylıca rapor edecekler. Mürettebatın maruz kaldığı radyasyon miktarı analiz edilerek, gelecekteki Artemis IV (Ay’a iniş) görevi için güvenlik protokolleri güncellenecek.
Görev başarıyla tamamlandıktan sonra astronotlar Houston’daki Johnson Uzay Merkezi’ne dönecek. Burada aileleriyle buluşacak olan astronotların basın toplantılarına katılması ve kutlamalarda boy göstermesi planlanıyor.
Kaynak: NASA