Adana’da Bahtiyar Vahabzade Sosyal Bilimler Lisesi 11. sınıf öğrencisi Arzu Taştekin tarafından geliştirilen projede, plastik atıkların asfalt üretiminde kullanılarak yol dayanıklılığının artırılabileceği belirlendi. Çukurova Üniversitesi laboratuvarlarında yaklaşık bir yıl süren çalışmalar sonucunda, farklı plastik türlerinin asfalt yapısına entegre edilebildiği ortaya kondu.
Karayollarında kullanılan asfalt, aslında taş, kum ve “bitüm” adı verilen bağlayıcı bir malzemenin karışımından oluşuyor. Bitüm, bu malzemeleri bir arada tutan yapışkan bir madde görevi görüyor. Ancak zamanla ağır tonajlı araçlar, sıcaklık farkları ve çevresel etkiler nedeniyle bu yapı zayıflıyor. Özellikle yazın yüksek sıcaklıklarda yumuşayan, kışın ise sertleşip çatlayan asfalt yüzeylerde bozulmalar meydana geliyor. Bu da çukur oluşumuna, yol deformasyonuna ve sürüş güvenliğinin azalmasına neden oluyor.
Türkiye’de her yıl yaklaşık 1,4 milyon trafik kazası meydana gelirken, bu kazaların büyük bölümü sürücü hatasından kaynaklansa da yol kalitesi kazaların şiddetini doğrudan etkileyen önemli faktörlerden biri olabiliyor. Uzmanlara göre bozuk zemin, fren mesafesini uzatabiliyor ve araç kontrolünü zorlaştırabiliyor.
Projede, asfaltın bağlayıcı bileşeni olan bitüme yüzde 5 oranında geri dönüştürülmüş plastik karışımı eklendi. Bu karışımda pet şişe, poşet ve deterjan kutusu gibi plastik atıkları kullanıldı. Bu plastikler aslında “polimer” adı verilen uzun zincirli moleküllerden oluşuyor. Bu yapı sayesinde esnek ama aynı zamanda dayanıklı bir özellik gösteriyor.
Yüzde 25 daha sağlam
Yapılan testlerde, plastik eklenen asfaltın dayanıklılığının yüzde 25’e kadar arttığı görüldü. Bu sayede asfalt hem daha fazla yük taşıyabiliyor hem de daha geç bozuluyor. Bunun nedeni ise plastiklerin asfaltın içinde destek görevi görerek yapının dağılmasını önlemesi ve yükü daha dengeli yayması.
Plastik katkısı sayesinde asfaltın suya karşı direnci de artabiliyor. Bu da yağmur ve nem gibi çevresel etkilerin yol yüzeyine verdiği zararı azaltıyor. Normalde su, asfaltın içine sızarak çatlakları büyütebiliyor. Ancak plastik katkılı yapı bu sızmayı zorlaştırarak yol ömrünü uzatabiliyor.
Dünya genelinde üretilen plastiklerin yalnızca yaklaşık yüzde 10’u geri dönüştürülebiliyor. Geri kalan büyük kısmı doğada birikerek çevre kirliliğine yol açıyor. Ulusal ve uluslararası yarışmalarda derece elde eden projenin, geliştirilerek daha geniş çapta uygulanması hedefleniyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı