İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesinde yürütülen araştırmada, mikroplastiklerin su ürünleri yetiştiriciliği üzerindeki etkileri incelendi. Çalışmada balık, midye ve su bitkilerinin birlikte bulunduğu bir üretim sistemi kullanıldı.
Söz konusu sistem, doğadaki besin zincirinin küçük bir örneği gibi çalışıyor ve mikroplastiklerin bu düzeni nasıl etkilediği araştırıldı. Yani balıklar, bitkiler ve diğer canlılar arasında sürekli bir madde ve enerji akışı bulunuyor. Mikroplastikler de bu döngüye girdiğinde, tüm sistemi zincirleme şekilde etkileyebiliyor.
Deney kapsamında mikroplastikler hem suya hem de yemlere belirli oranlarda eklenerek, doğal ortamı taklit eden bir üretim süreci oluşturuldu. Araştırmada kullanılan mikroplastikler 10-20 mikrometre boyutunda, yani bir insan saç telinin yaklaşık 5’te 1’i kadar küçük parçacıklardan oluşuyor.
Parçacıklar suyun içinde çözünmüyor, aksine canlılar tarafından kolayca yutulabiliyor. Özellikle balıklar bu parçacıkları yemle birlikte alırken, midyeler suyu filtreleyerek bünyelerine dahil edebiliyor.
Deneyde mikroplastikler yem yoluyla 100 gram yem başına 5 parçacık, su yoluyla ise litre başına 35 parçacık olacak şekilde sisteme verildi. Çalışma önce 45 gün bu şekilde devam etti, ardından canlıların toparlanıp toparlanmadığını görmek için 45 gün daha temiz ortamda sürdürüldü.
Büyümeyi yüzde 18 yavaşlattı
Sonuçlara göre, mikroplastikler hem suyla hem de yemle sisteme girdiğinde balık, midye ve su bitkilerinin toplam üretimi yüzde 18’e kadar düştü. Düşüşün nedeni mikroplastiklerin canlıların sindirimini bozması. Yani canlılar besleniyor gibi görünse de, yedikleri besinden tam fayda sağlayamıyor.
Mikroplastiklere maruz kalan balıkların, deney sürecinin bazı bölümlerinde kontrol grubuna göre daha yavaş büyüdüğü görüldü. Midyelerin suyu süzme gücünde büyük bir değişim olmasa da, genel olarak sistemin veriminin düştüğü tespit edildi.
Araştırmada, mikroplastiklerin besin zinciri boyunca taşınabildiği de görüldü. Yani bu parçacıklar küçük canlılardan balıklara, oradan da daha üst canlılara kadar geçebiliyor. Bu da mikroplastiklerin sadece çevreyi değil, gıda güvenliğini de tehdit ettiğini gösteriyor.
Dünya genelinde her yıl yaklaşık 350 milyon ton plastik atık üretildiği ve bunun önemli bir kısmının doğaya karıştığı biliniyor. Bu plastikler zamanla parçalanarak mikroplastiklere dönüşüyor ve su ekosistemlerine kadar ulaşıyor.
Bu araştırma da mikroplastiklerin su ürünleri üretimini nasıl etkilediğini ortaya koyarak, sürdürülebilir ve güvenli gıda üretimi için alınması gereken önlemlere dikkat çekmeyi hedefliyor.
Kaynak: Anadolu Ajansı